KRISTI BHAVART KHOLAUM-IA, JEZU PORZÔLL XIMPDDAUM-IA
CP-Past/140/2008
Gõy ani Damanv Mha-dhormprantacheam Yadnikank, Dharmikank,
Loukik Bhavarteank ani borea monacheam mon’xank
Gonvllik Chitt
KRISTI BHAVART KHOLAUM-IA
JEZU PORZÔLL XIMPDDAUM-IA
Pritivont Bhoinnim-Bhavamnô,
Jezuchea jivitantlean vaddtolea bhavartachê khuxalkaiyen tumkam, mhojea sangati Kristi bhavarteank ani heram borea monacheam mon’xank, mhozo mogacho noman!
Prostavna
Hê mhojê Gonvllik Chittintlean, tumkam soglleank hi mhoji porxim bhett! Hê bhettecho hetu mhollear bhavartachi kholaunni. Ti spoxtt korunk “Kristi bhavart kholaum-ia, Jezu porzôll ximpddaum-ia” hea Gonvllik Vorsacho ami yevjil’lo vixoi monant dhorun, thoddi-xi gozal korum-ia.
“Bhavart vhodd daiz, dennem Kristachem,” ho udgar amchea bhurgeaponnar thavn ami gait aileanv. Khoreanich, Bhavart Kristachem amkam ek vhodd darzonnem. Tantum asa amchem vhoddponn ani amchi surokxa! Kristi itihas xekddeancho zait, punn amchea somazacher Kristi jivitacho kitlo probhav poddta zait? Ami tor her bhavarteam borobor jiyetanv ani eka-mekachea onnbhovan vaddtanvuch. Zalear amcheam utramnim, amchea bhogsonneachea monant, udarponnant, somajik huskeant, amchê sevent, noytik (moral) zobabdarent, adi – heam soglleam vostumnim Krist disun ieta kai? Krist distolo zalear, amcho bhavart ami favo tê porim som’zunk zai, ami som’zotanv tem somarombhunk zai ani ami somarombhtanv tem ami jiyeunk zai. Sadeam utramnim sangchem zalear, ami amcho bhavart kholaunk ani tantuntlean Jezucho porzôll ximpddaunk zai.
Hea Gonvllik Vorsak survat ditana, amchea vixoiyacher mhojim thoddim kolponam tumchê mukhar ghalunk sodtam. Eka fonddareachem rupok monant chitarun, hanv sangunk sodtam tem chear bhagamnim hanvem ghalam: 1. Bhavart ek fonddaro; 2. Bhavart ek xetacho mollo; 3. Bhavart ek pikecho gulgulit gotto; ani 4. Paulu ek xetkar. Ho chouto bhag Bhagevont Pauluk, amchê Povitr Sobhechea vhoddlea fuddareak amcheam dolleam mukhar dovrun hanvem ghetla. Benedit Sollavea Pap Saiban hem voros (Jun 2008 – Jun 2009) Bhagevont Pauluchea zolmachim 2000 vorsam monounk omplam. Hê ghoddnentlean amchea-i Dhormprantik Gonvllik Vorsak nêtt dhorunk ami yeujilam.
Tor amchea bhavartachem daiz som’zun gheunk, voir sanglam toxem, amchê sonskrutaiyechem ek rupok – fonddareachem rupok -- gheum-ia.
1. Bhavart Ek Fonddaro
Fonddaro kitem to ami sogllim zannanv. Tisvaddent taka onddo mhonnttat. Sadeam utramnim, xetantlem ek dakttem tollem. Tantum udok asta ani xetkam’ti tantum apli girestkai polleta. Tea udkacher patiyeun, xetkam’ti fonddarea bhonvtim aplem porsum kirlaita ani fonddareachea udkan tem ruzoita.
Bhavart osloch ek fonddaro. Tantum soddvonnechem daiz asa ani visvasan sodtoleak tem gavta mhonn ami sotmanunk favo, mhonnjê, khud Dev apnnak sodtoleak inam’ dita mhonn sotman’chi goroz asa (polle Heb. 11:6). Kristi Sobha Povitr Snanachea udkan zolmolea ani apnnacher ghetlolem udkachem nhann tinnem nirfollim vhanvunk dilem na. Tem samball’lem ani tantuntlean Jezu Kristak nove bhavarti upzoile (po. Mt. 28:19).
1.1. Bhavarti Apnnak Ollkhota
Fonddaro ak’khem xet nhoi, to xetant udkachi ek khonn. Aplem karya ani veglleponn to zanna. Toxench, bhavartean apnnakuch ollkhop khub gorjechem: Deva sombondim apli ollokh ani Devan mon’xa pasot kitem kelam tachê sombondim apli ollokh tannem gheunk zai. Hantunt apli thirai taka mellunk zai ani hê thiraiyek lagunuch to aple vichar sot’ten manddta. He vichar eka bhavarteache, bhavarta khatir kel’le.
Osle khôl vichar korun, bhavarti Devachea ekcharan vaddtolo, kiteak to Devak ek onnbhovunk mellta toslo Gonvlli koso polletolo ani hea Gonvlleacher aplo bhavart thir kortolo (po. Ju. 10:3).
Bhavartean ‘apunn ani aplo Dev’ oslea somozan nhoi, punn ‘ekamekachea ekcharant Dev asa’ oslea monan cholunk favo. Khorem mhollear, Dev dusreant asa, dusreant to jiyeta, dusreant to porzollta, kiteak soglleant tacho rupkar asa (po. Ut. 1:27).
1.2. Bhavarti Dusreank Bhett’ta
Fonddareachem udok fonddareantuch urona; tem xetant veta, xeta kodde tachi bhett zata. Khorench, hi dusreank bhettpachi chal oprub!
Kristi bhavarti aplea bhavartachem daiz gheun dusream-xim veta ani her bhavarteam lagim sonvad korta; hê bhettentlean aplea bhavartachem daiz koslem tem dusreank to som’zaita ani, bodlêk, dusreanchea bhavarta onnbhovantlean aploch bhavart odik kholaiyen som’zun gheta.
Dusreank bhett’ta tannem diupea-gheupeachem mon samball’lem zalear, ek khoro mogacho sombond nirmann zaunk xokta (po. D.I. 17:20-34).
1.3. Bhavarti Ekchar Rochta
Oslea ugtea ani xudh monachea sonvadant, hanv zomin, tum fonddaro, osleô ximô somptat. Ek khorelo mell zata ani nizacho ekchar rochon yeta. Oslea ekcharant, “Jezu mhozo, To mhojech sovem asa,” oslea chintpachem pixeponn magir bhavarteak thavem zata.
Dusreanchea bhavartacho onnbhov, Devan vomplolea biyancho onnbhov (AG 22); konnakui ghoddie to kallôk disot, punn kallokantui Devacho Atmo vosta nhoi? (po. Ut. 1:2). Bhavam-bhoinnam oslea khôl bhavartachea onnbhovan ek zavop mhollear Povitr Atmeachea uzvaddan cholop (po. Rom. 8:4). Oslea ekcharachem jivit kitlem borem, kitlem sobit! (St.133:1).
2. Bhavart Xetacho Mollo
Bhavart ek fonddaro koso pollelea uprant, hea fonddareachem karya kitem tem polleum-ia. Fonddareacher ami dixtt ghalear tantlem udok xeta meren pauta ani hea udkan xet paleta tem ami polletanv. Fonddaro xetacho bhorvanso, kiteak tachea udkantlean zomnintlo, zhadda-palea rupan, jiv upzota. Xetachi zomin sufollai bhogunk ugti ani fonddareachea udka ximpnnen khoxi zata ani tantuntlean apunnuch ak’khi ek pachvo palov nhesta. Hê toren, bhavart fonddaroch nhoi, punn ak’kho, pachvo palov nheslolo xetacho mollo mhollear otitai zaunchina.
Gõychi Povitr Sobha dor eka kallant aplem karya som’zunk Atmeachê dixêk ugti ravlea ani Jezucheam payam-xim bosun (po. Lk. 10:39) follvont zaunk vavurlea. Dor eka vangddeacho jivitacho onnbhov aspavun, Povitr Sobhen veg-veglleam avhanank fuddo kela ani tancheam vicharank ti ugti ravlea. Amcheô pattleô chear Gonvllik Chitti osleach huskean, adhunik kallacheam proxnnank fuddo korun ani porjen kel’leam vicharank uzvadd diunchea monan ami boroiloleô. Team Chittincher spoxtt kel’lo husko hea Gonvllik Vorsa ami bhavartachê akarnnê veslean thiraum-ia.
2.1. Kuttumb Bhavartachi Zhôr
Avoi-bapui kuttumbache mukheli ani bhurgim Povitr Sobhecho toxench somazacho bhorvanso (FC 86). Hi bhorvanxeachi kitt pettounk kuttumban bhavartachea fonddareachi zagrutai ani Jezuchem - hea fonddareachê zhorichem -- boll gheunk zai. Kiteak Devan kuttumbak ek kherit karya dilam: somazachi poili ani bhov mhotvachi pexi (cell) zaunk ani, aplea magnneachea ani apurbaiyechea jivita vorvim, Povitr Sobhechem ek ghoravi (domestic) mondir zaunk (AA 11).
Kuttumbachea bhagevontponna khatir Kristi ghov-bailêk kurpechem boll mellta: hea bollan eka-mekak ani apleam bhurgeank tim bhavartachim govai zaunk. Aplea utran ani chalin, avoi-bapaimnim bhurgeanchea bhavartachê akarnnent poile sondexkar zaunche (AA 11). Aplo jivitacho sondêx disa-dispottim apleam bhurgeank pavunk tanche yotn tanchean unne korunk zainant.
Az amche avoi-bapui, apleam bhurgeank veg-vegllê kolen vaddounk kitlo bhar ghetat tem polleunk kovtik dista. Songit xikunk, karate ani taekwondo-cheô klasi gheunk, chess ani dusre khell khellunk, bharatnatyam ani ballet-ache kors kaddunk – osleô zaiteôch halchali dhorunk avoi-bapui bhurgeank nêtt kortat. Oxem kelear bhurgim gunnvont ani zannvont zaun vaddtelim mhonn tim bhorvanso dhortat. Hi soglli akarnni bori, punn tantum bhavartachi akarnni nasot zalear, mhonnjê, Devak-ui ami vêll diunk bhar ghenanv zalear, amche gunn amkam gorvixtt korit ani mogacho ekchar haddchê suvater ami dusreank apttun voir sorchea kamant gul zait mhonn bhirant asa. Haka lagun, avoi-bapaimnim bhurgeanchê bhavartachê akarnnent bhar gheunk khub gorjechem!
Devan sorv vostu mogan rochleat ani mon’xan heam rochloleam vostum vorvim tacho mog ollkhunk ani tachea mogan choddun ani vaddun vechê khatir, Devan teô mon’xa svadin keleat. Monis heam vostuncho dhoni. Tannem teô choddoum ani vaddoum yetat ani hantuntlean khuxal zaum yeta.
Durdixnnem ani Internet kormonnuk korunk (entertain) ani mahiti gheunk hea yugantlim bhov sudarlolim sadhnam. Heam sadhnanche dhoni ami. Punn portench, him sadhnam amchea gharant altaracho zago ghetit zalear ani, ekttaim zaun kuttumbik magnneak ami vell ditaleanv to atam ami heam sadhnanche gulam zaun tankanch bhettoitanv zalear, Devan amkam dil’lea dhoniponnacher ani tachê borobor yetolê zobabdaricher ami motto vichar korcho poddlo. Kiteak, monis aplê ikmotin noveô-noveô vostu rochit asa ani, heam vostum vorvim, jivitak ani kuttumbak novim-novim avhanam manddit asa. Him avhanam amkam bollvont kortat zalear, dusrê vatten amkam osoktui korunk xoktat.
Oslê noytik osoktaiyechim ami vattonvk magnnem khub gorjechem (po. Lk. 22:40). Jezu hem magnneachem hatiar apleam xisank dita. Amcheam kuttumbamnim, Kristi bhoktecho rupkar koso, tem asunkuch zai. Hea hatiara vorvim, bhurgim Devak ollkhunk ani tachê lagim ulounk xiktolim (po. CT 36), Devak man diunchê diun, aplea kuttumbacheam vangddeankui man diun tim vaddtolim ani apleach bhitor Devachea mogachem bhanddar asa tem khuxalkaiyen dusreanchea boreak ani sevek tim vaportolim. Ho sogllo magnneacho fôll!
Az amchi bhurgi pillga avoi-bapaichea mogak, sangatak ani vellak laletoli pillga zalea. Avoi-bapaicho boro ani purto vell (quality time) mellona mhonn tim ugteponnim sangtat. He xinn amcheam xallecheam bhurgeam-koddlean ami aikot asanv. Ek-ekdam avoi-bapaichi xubh vagnnuk ani Devachea mogacho onnbhov unno zaun, kaim bhurgim avgodd poristhitint poddtat ani atmhotea (suicide) pasun korunk pavtat. Heô batmeô amcheam potrancher vachun amcher kampero yeta.
Amche kuttumb ek ‘Dhakttuli Povitr Sobha’ (FC 49) zaunk avoi-bapai borobor bhurgeankui zobabdari asa. Avoi-bapui akarxok (formators) ani Kristi-totvanchim sondexkaram zalear, bhurgeamnim zobabdaren hê akarnnecho fôll apnnaunk zai: zaum to aplea kuttumbant, firgojent, xallent vo daktteam Kristi somudaiyamnim. Oslê akarnnê vorvim, aplench nhoi punn sorv porjechem povitrponn zoddunk, Kristachi kudd bandunk, Devak bhozonn korunk (SC 59) kuttumb toyar zatolo. Hantuntlean ‘hanv ani mhozo Dev’ nhoi, punn ‘ami ani amcho Dev’ (SDS 158) hem sot som’zunk ani som’zotanv tem somarombhunk amkam sompem zatolem (po. SDS 156).
Amchea Kristi kuttumbantlean hi bhavartachi bhazu thiraiyen porzollunk zai. Ho porzôll fankounk kuttumban zaiti xist samballunk gorjechem ani hantum avgoddai asa: kuttumban apleakuch moddun diunchem asa. Hi moddnni mogachi ani hê mogachê moddnnent Jezun apnnakuch moddun mogachi bhett kel’li ti kuttumbachea jivitachê vedir novsorta. Thoim ekê bhaxen amchem Mis zata, mhollear ghorantuch Misachê somarombhnnechi survat zata!
2.2. Somaz Bhavartacho Rupkar
Fonddareaxim vochun udkant pollet zalear, amkam amchoch rupkar distolo. Toxench, somazant bhavartachê govaikecho rupkar disunk zai. Kuttumbant akarlolea bhavartacho fôll to.
Amchea Devak bhozunk, ami sorv meklleponnan jiyetoli Devachi porza zaunk goroz. ‘Ami’ mhonnttanv ten’na, sorv mon’xam vixim ami uloitanv. Monis mon’xak ekponnant mellta, ekponnan broxttachari sanklleô moddta ani Devacho ani peleacho mog, ho poilo ani vhoddlo updês jiyeunk pauta (po. GS 24).
Jezu aplê porgottnnent, mon’xam sovem Devachem bapuiponn ani gorjevontam ani chidd’dailoleam sovem Devachi nit ani husko spoxtt korta (po. Lk. 6:20-21). To apunnuch kirkôll zata ani sorv mon’xank kirkollanchê seventlean apnnak onnbhovunk ulo korta (po. Mt. 25:40). Gõychi Dhormprantik Porixôd sorv mon’xank bhettun ani sorv mon’xanchea ekcharan jiyeun, punorjivont zal’lea Jezuchea bollan novo somaz rochunk dor eka Gõychea Kristanvak ulo korta (po. SDS 150).
Povitr Sobha khorê suttkê pasot vavrit asa. Ti Bori Khobor porgottunk ani teach borobor moniskullachem sudarop korunk bhar gheta. (po. EN 31). Sudarop mhollear, adhunik vostumnim girest zavop itlench nhoi, punn vostu asun vo nasun, meklleponnachê sot’ten jiyevop ani khuxal asop.
Meklleponn ditolê vatten ami soglleamnim sangatan vavr korunk zai. Amchem Gõy udorgotichê vatter voir choddot asa, punn zaite Gõykar ani Gõy polleunk yeupi vaitt veasnank (vices) boli poddlole distat; tanchê sovem amchem mon ani kalliz oddta. Te gungi-okdam (drugs) gheun, sigar voddun, soro piyeun, adi, khala poddleat zait. Hanchê sovem, ani kherit bhaxen, amcheam vellê-degamnim, bore ani dekhivont chali-ritichi ami zag gazounk zai. Amchea Council for Social Justice and Peace - hanchea fuddariponna khal firgozamnim Somajik Vavrache Monch (PSAF) asat tannim, her dhormancheam mon’xank sangata gheun, hea vavrak khand marcho.
Amchem Gõy udorgotichea panvddear choddot aslolean, kitloch Gõya bailo lok, hanga vosti korunk vo kam’ korunk aila. Tanchi poristhiti chodd-xi vaitt doxêr pavloli asa ani tankam dusreancheô kenn’neô ani unneponn bhogchem poddta. To amchoch dês-lok, amchim bhavam-bhoinnam; tanchê durboll poristhiti sovem amcho husko pavunk zai. Tanchi poristhiti Israel porjê bhaxen ani Herodichê tolvarintlea suttun ail’lea Povitr Kuttumba bhaxen. Bhasail’lo novo dês polleunk sodtoli Izrael porjechi axa vo aplê avoichê manddier surokxit zaunk sodtolea Ballka Jezuchi goroz heam amcheam bhavam-bhoinnam sovem pollenastana amchean ravunk zaina. Jezuchi tan, bhuk ani yatra aicheam sanddloleam mon’xam sovem ami sodit ravunk zai.
2.3. Deva Utor Bhavartachem Mull
Porunchea vorsak Deva Utracher ami nihallit aileanv. Yeta tea Otumbrachea mhoineant, Roma xharant, Devachea Utracher nihall korunk bhorchi asa ti Bispanchi Porixôd amkam hachê voir anikui ollokh ditoli.
Hea vorsa, bhavartachê akarnnecher amchem mon ghaltanv ten’na, bhavartacho fonddaro Devachea Utrant asa mhonn ami visorchem nhoi. Ho fonddaro Dhonia Devachem bhanddar ani Devan hem bhanddar Povitr Sobhechea tabeant kelam; Povitr Sobha, portun-portun, hantuntleô noveô ani adleô vostu sodun kaddit asa. Sorv Devachê porjechea bhavartacho tthav gheun, heam vostuncher ti nihall korta ani heô vostu aplea sevadhormant somarombhta, thambonastana porgott’ta, xikoita, apnnaita ani spoxtt korta; ani apleam dhormik ani noytik muleam vorvim, monis-somazant ani vivid sonskrutaiyamnim Devachea Utrachem bim vompta (po. GDC 95).
Oslê akarnnent Devachea Utrant rigop mhollear hea Utra koddchean ek novi hanvki (identity) apnnavop (GC 2007-08, 4.1.). Utor nirfoll nhoi vo bhailean lep kaddpa titleach molachem nhoi; mon’xa-jivitacher ek khôl probav ghalunk taka tank asa.
Fonddareachem udok xet ruzoita ani vaddoita zalear, hea karyak ek disonaslolem boll asa. Bhavartan vaddunk oslea bollachi goroz. Devachem Utor oslem disonaslolem boll dita. Hem boll nasot zalear, Devachea Utrachi xikovnn ani jivitachi chal don veglleam vattamnim choltelint ani jivitant Devachea Utrak govaiki mellchi nam. Hi govaiki mellchê khatir, bhurgeanchea bhavartachi favo tosli akarnni zaunk zai.
Bhurgim lhan astanam, tankam chitram aslolem Povitr Pustok diun, chitram dakoun, sadeam utramnim Devachea Utrachi ami ruch ghalunk zai; bhurgem vaddtana, tachea bhavartachi ani jivitachi akarnni zaunchê khatir, hem Utor tachea hatant ghalunk zai ani, tornnattim koxim ani uprant vaddlolim bhavarti koxim, jem kitem tannim apnnailam tem tannim jiyeunk zai. Hem vaddop Devachea Utra pormonnem zait zalear, hi akarnni fuddem vhorunk tim apunnuch bhar ghetolim ani, boreô vostu vachun, aplê govaiken Kristak purtim zaunk vavurtolim. Kai borem oslem govaikechem jivit! Amchê vaddtê pillgêk hem ami diunchim nanv?
3. Bhavart Pikecho Gulgulit Gotto
Xet fonddareachea udkan nhoich vaddta ani paleta, punn tem pik dita, ani uprant gulgulit gotto disun yeta. Gotto, udkacho, xetacho ani vavracho fôll spoxtt korta. Xetkaracho haves pik ektthaim korunk; hakach lagun aplo vaur, koxtt ani teag legun korunk to fattim soronam. Hem sogllem to nemanchem mon dhorun korina, punn mogan ani fôll bhogchea anvddean korta. Tacho fôll -- pikecho gotto -- taka khuxalkai dita, tache dolle dipkaita. Bhavart-ui osoch, tacho porzôll mon’xank dipkaita, khuxalkai dita.
Gõychê Povitr Sobhen aplea vavrantlean sufollai bhoglea ani xetkarachim bhavnnam som’zunk Devan apnnakui purti kelea mhonn Devak dhin’vasun ti khuxal zata. Xikxonnik, somajik ani sonskrutik mollar tinnem zaitim panvlam marleant ani pikecho gotto polleunk-ui bi tika favo zalam.
3.1. Xikxonn Mon Uzvaddaito Gotto
Povitr Sobhek xikxonnachem karya ek munniarponn. Xikxonna vorvim, sorv vostu Kristant novsorunk ani sorv mon’xanchem sudarop korunk, Jezun dil’lo ho ek updês (GE [Prostavna]). Povitr Sobha hantuntlean sorv veokteank, tanchi zat, kat, dhorm, ganv vo bhas -- osle vegllochar pollenastana, xikxonnachea vorgant vengoit asa.
Xikxonna udexim, Deva ani mon’xa modem ek khasgi bhett nirmann zaunchi ani, hê bhettentlean, bhavartacho zobab koso, zonnvik dheinchem (personal values) ani dusreanchea bhavartak man dita toslem jivit fulun yeunchem (AICEP 2007, 2.3.8). Oslem orthabhorit jivit utpon zaunk, avoi-bapaimnim, bhurgeamnim ani xikxokamnim apli zobabdari sogllê ghombhirtaiyen pallunk goroz asa.
-
a. Avoi-bapui: Avoi-bapui bhurgeanchim rakhonndar ani dixa dinnar. Apleam bhurgeank xikxit korunk tankam xallek dhaddtat zalear, xallentui bhavartachi akarnni bori zaunk avoi-bapain bhar gheunk zai; bhurgeank borem xikxonn mellunk karbhareank ani xikxokank sogllo adar tannim diunk zai; xallent asloleam sovlotincho bhurgeamnim faido kaddunk, avoi-bapain misoll zaunk zai (po. TCS 73).
-
Bhurgeank xikxit korunk vavurtana, akhea zonnachi akarnni zaunchê khatir avoi-bapain bhar gheuncho. Bhurgeank zannvont kelim ani jivak, vhoddilank, ostoreank man diunk tim chuklim zalear, avoi-bapai vixim ani xikxonna vixim vicharuch urtele (po. SDS 59).
-
Xallek vetanam bhurgeank zaiteô vostu diuncheô poddtat: pustokam, lekhnni, moche, adi. Heam vostunchi goroz ani mhotv tankam xikounchem; nam tor, tim vostu punzaupachê tallnent (consumerism) poddunk xoktat ani uprant, as korop, apsvarthponnan vaddop, lingachea broxttacharan jiyevop, adi, osli tanchi chal zait. Avoi-bapain apleam bhurgeank zai teô vostu ditana, konnench kaddun vhorunk zainant tosleô boreô vostu-i bi diunk zai (po. Lk. 10:42).
-
b. Bhurgim: Povitr Sobhecho, desacho vo eka kuttumbacho fuddar eka bhurgeant zolmota. Bhurgem vaddta toxem porzollit fuddaracho bhorvanso vaddta. Oxem astam, bhurgeam sovem mhoji opurbai ani tanchê sovem mhozo bhorvanxeacho husko!
-
Dor eka bhurgean aplem jivit Devachem ek dan ani seva korunk ek apovnnem mhonn ollkhun gheunk ami taka adar diunk zai. Hi ollokh ghetlea uprant, bhurgeak aplem apovnnem sodun kaddunk ani mon’xa-jivitak apnnem koslo adar-sohokar dium yeta tem som’zunk sompem zatolem (AICEP 4.3). Apnnak peddar dovorlolo zollto divo zaunk (Mt. 5:15) apoila mhonn ollkhun, bhurgean apli zobabdari mogan pallunk zai. Bhavartachê zobabdaren ghorant aple dhormik kaide pallun, kuttumbik magnneant neamit vantto gheun, Misant xitaben bhag gheun, igorjent dotonintlean bhavartachi akarnni zata tika chukoinastana hajir zaun, vedi-sevokanchea vo firgoz-tornatteanchea zomeant, daktteam Kristi somudaiyamnim vantto gheun, adi, bhurgeamnim apli akarnni chaluch dovrunk zai.
-
Xallent vo mhaxallent xiktana, vachunk, zannvai vaddounk ani mell’lolê zannvaiyê vorvim jivitacheam proxnnank zobab sodunk bhurgeamnim vavrunk favo; khoinchea-i mollar sopurnnaiyen tim porzollunk zai; zokun-mezun gheta toslem mon laun (critical mind), atmvisvasan ani meklleponnan chintpi tim zaunk goroz asa; atmiktaiyen piklolim, xudh sobhavachim, apli sot’tea ollkhun vavurtolim ani apleam kornneanchi zobabdari gheun, nisvarthponnan jiyetolim tim zaunk zai; hoi, amchim bhurgim hea jogant dublleam sovem husko, somazan chepoiloleank dhir ani padd zal’lê poristhitik novsornni haddtolim agttim koxim jiyeunk gorjechem. Xekim, amcheam bhurgeamnim firgojent ani xallent, bhavartachê xikovnnent ani porgottnnent fuddakar gheun, hantuntlean porzollunk vavrunk zai.
-
Amchea dhormprantant kitleôch dharmikancheô sonvstha ani amcheô-i xalla Katolk xikxonnacho vavr hea vivid-bhavarteanchê sonskrutaiyent (pluralistic culture) choloitat. Sogttanchea sohokaran, heam xallamnim Kristacheam dheinche foler zaunk vavurchem.
-
c. Xikxok: Xikxonnantlean, bhurgeank odik mon’xall, osoktam sovem bhavik, somaza vixim zagrut ani desa sovem oprub korunk xikxokamnim khub bhar gheunk goroz asa. Tanchea vavrantleanuch ek novo somaz rochun yeum yeta. He haves sakar zaunk dor ek xalla aplea xikxokancher sarkich patiyeun rauta (GE 8). Aplea ghora bhair, bhurgim odik vêll xallent sartat; oslea somoiar ani xallentlea bandavollintlean xikxokamnim bhurgeanchea jivitant bhorvanxeachi, unchlea dorjeachi ani dhiran cholpachi urba rochunk vavrunk zai.
-
Amcheô xalla, zannvai diunchê diun, mon’xachea ekcharachi akarnni ditoleô zaunk zai. Hea vorvim amcheô xalla dhormvadachi, zativadachi ani her osleam vegllocharanchi pisai mon’xank vanttcheô nant, punn moniszat ek, monis-soimb ek, mon’xanche huske ek – osli xikovnn posraun, ek bollvont ani yesesvi Bharat bandpi sonvstha zaunk pautoleô.
-
‘Devacho mog kortai tosoch peleacho korcho’ (po. Lk. 10:27-28), ho poilo ani vhoddlo updês. Peleachea moga pasotuch ami sogllem kelem ani Deva pasot korpachem dovorlem zalear, amcho vavr ordkuttoch urtolo. Avoi-bapai borobor, xikxokamnim-i bi xikxitam sovem bhavartachi akarnni korunk vavrunk zai. Hea vavrak sufollai mellunk xikxokamnim apli akarnni chalu dovorchi ani amchea Jezuchê Ollkhichea Kendran, bhavartachê akarnnek xibiram ghoddun haddchim ani tankam goroz titlo adar diuncho.
3.2. Rajkornnik Zobabdari Sota-Niticho Gotto
Sonvsar Devan rochla ani mon’xan tantunlean pik kaddchê khatir, tannem to moniskullachê svadin kela (po.Ut. 2:15). Hi pik kaddunk kitleôch zobabdari asat, kherit bhaxen somajik mollar. Somazachê bandavollint xist haddunk, nit samballunk ani soglleanchea boreponna pasot vavrunk rajkornnik somudai asa.
Somajik bandavôll ani tachi udorgôt moniskullachea boreponna pasot zaunk favo. Hê sogllê halchalint mon’xak mon’xeponn mellchem, tacho dhorzo vaddcho ani soglle upai mon’xachê udorgoti khatir asche, nam tor son’var mon’xa pasot kel’lo to monisuch son’vara pasot zait (po. Mk. 2:27).
Mon’xachea boreponna pasot Devan sonvsar rochlo ani mon’xak khori khuxalkai diunk aplea Putak tannem vopun dilo. Jezu mon’xam modem jiyelo, tannem mon’xancheô pidda boreô keleô, mogachi novi adnea tannem dili, punn mon’xanchea boreponna pasot aslole nem’ kaddunk nhoi, bogor te sompurnnaiyek pavounk aplem karya mhonn tannem spoxtt sanglem (po. Mt. 5:17).
Favo tosle nem’ ghalunk ani pallunk Dev mon’xank apoita. Punn jen’na nagrikank odhikar asloleancheô chali-yeuzonneô mandonant, ten’na lagu zatoleamnim tancho nixedhacho tallo aikunk ugteponn dakhounk zai ani nixedhache nare porian gazounk sovloti diunk zai. Hem sogllem soimbachê noytintlean ani Xubhvortoman xikoita tea margantlean zaunk favo (po. GS 74).
Hi ek motti zobabdari ani hantum, mhonnjê rajkaronnant, amche-i Kristi fuddari vavurtat tem polleun amkam kuxalkai bhogta. Kristi totvam jiyeunk ani somajik bandavollint aplea bhavartache govai zaunk tankam hi ek bori sondi. Rajkornnache vangddi koxe, aplea ganvant, songant, jil’leant, rajeant ani desant porian, Jezun dusreancho eksarko mog kelo, payam itlo lhan zaun soglleanche paim dhule, toxech aplê sevent, eksarkeponnan soglleanchi niga gheun, te porzollunk goroz.
Jezuk durbollanchi kaklut disli, bhukeloleanche churchure disle, piddevontanche koxtt som’zole ani tanchê pasot to vavurlo ani tanchi avgodd poristhiti tannem movallaili. Koxtti vavrachem ani teaganchem mol som’zun, tannem vidvechea nanneachi vhodd tust keli. Apnnakuch girest korta to nhoi, punn apnnak rito korun dusream pasot dita to Jezuk manovta.
Odhikar asop mhollear odhikara sovem zobabdari ghevop. Bhovxik odhikar mon’xa soimbantlean upzota, punn hem soimb Devan dilolem, mhonnun odhikarui Deva koddcho yeta; tor Devak mandta tosoch tacho vapor zauncho. Poryavoronn samballunk amche fuddari fuddem asche, kiteak xudh poryavoronn ani pachvo nisorg amchi bolaiki. Udeôg, nokreô rochunk goroz. Sogttanchem boreponn rakhun choltoleam udeogank nêtt mellunk favo.
Rajkaronn ek povitr bandavôll; hantum sorv mon’xanche huske ani haves guntlele asat. Dor ek nagrik apnnak Devan dil’lo odhikar aplea mota vorvim, rajkarbhar cholounchê khatir eka umedvarak dita. Tacher to patiyeta, visvas dhorta ani, aplea bollant dusreak sohokari korun, dusreak bollvont korta. Oxem astam, rajki fuddareamnim hea dusreamnim apnnacher ghatlolea odhikarachi zobabdari gheun, ek povitr kaido koso aplo rajki karbhar cholounk favo. Tancheam kornneam vorvim somaz-vevharak ek povitrtai koxi mellunk zai ani te Devachea apovnneak palov diun aplo karbhar choloitat mhonn somazak disun yeunk zai.
Durdoivan, az sadea mon’xak oslo dekhavo amcheam rajkornnik mon’xam sovem zobor-so disona. Aplim kamam fukott zaunchim aslim thoim, apunn zoddta tachê-von odik taka moddchem poddta. Hê toren sado monis vorgikornnacho (system) boli poddta ani oslê poristhitintli apnnak ken’na suttka melltoli kai mhonn pollet ravta.
Adlea Korarant Dev ek suttka ditolo Dev koso mon’xank apli ollokh korun dita. Novea Korarant, novê porjecho Fuddari, Jezu, mon’xamnim purai suttka zoddchê khatir, apunn sarkoch rito zata, dusream pasot apnnakuch diit rauta. Tachea riteponnant Kristi rajkornnik fuddareak ek govaikechem avhan ubem zata. Osle, apnnakuch visrun, porjechi seva kortole rajki fuddari amkam favo zalea puro mhonn ami Deva lagim magchem.
3.3. Dhondo Promannikponnacho Gotto
Monxan’chê gorjek zai titleô-i vostu Devan sonvsarant dovorleat ani rochloleam vostum vorvim anik ghoddun haddunk mon’xank tank dilea. Hantuntlean, niticho nem’ pallun, as soddun ani heranchem boreponn polleun vavr korunk (ani aplea vavracho fôll zoddunk) Dev mon’xank apoit asa.
Hem Dev-apovnnem manun gheun, monis aplea vo apnnacher alambun asloleanchea udarposonna pasot vavr korta ani hea vavrantlean aplem povitrponn zoddta. Hea vavra karbharant thodde vavraddi zalear, dusre malokh asat. Malôkh vavracho karbhar manddta, vavraddeam-koddchem utpadon yeunk tankam zobabdareô dita ani, yenavollicher apli dixtt thiravun, soglleank nêtt dita. Yennavollintlean duddu vaddta ani duddvanchea ut’tejonan vavracheô ximô-i bi vaddtat. Eka dhondekaracho vavr xisticho ani fuddli dixa dhorun kel’lo. Monachi dixtt ani hatanchem boll melloun ho vavr cholta.
Kristi Sobheche kitlech vangddi lhan-mottea dhondeant asat ani yesesvi zaleat. Tanchea zoitacho amkam obhiman bhogta. Stotrkara bhaxen, zoitachea vavracho fôll polleun, Devachea vavrachi ani tacheam yeuzonneanchi ami tust korunk favo (po. St. 92:4-5).
Dor ek monis aplea ontoskornnachê kholaiyent, ek nem’ ollkhota, zo taka borem korunk ani vaitt soddunk, omkench vinchunk ani her sanddunk nêtt dita. Mon’xachea kallzar Devan ho nem’ boroila ani to pallop mhollear mon’xachem vhoddponn: hachê veleanuch tachi tokhnnai zatoli (po. GS 16).
Amchê sonskrutik chali pormannem, vavrachê survek ami Devak ulo marun, tacho sangat ani axirvad sodtanv. Khorem mhollear, Devachem Utor vachun amcho vavr suru korop borem, kiteak tantuntlean Dev amchê lagim uloita ani tachem aikotat titlim-i ami sufôll zaunk xoktanv. Yenavôll yeta ti vavraddeak favo ti mozuri diunk yeta (po. Mt. 10:10) ani taka ogllea faideacho-i bi vantteli korunk, hê toren aplea jivitant Devachem udarponn tannem chakunk. Punn khubdam portench zata: yenavôll vaddchê khatir, zobordosti korop, dusreanchi aspot pangrop, mon’xanche mullave hok’h maddovop, osleô chali Kristacheam pattlavdaram modem bhitor sorleat ani, urfattench, Dev udar, mogall ani nitivont mhonn govaiki diunk te chuktat.
“Duddu ani podvi asa thoim devchar asa,” oxem ami zaitê pavtti mhonnttanv nhoi? Hantum sodanch sot asa mhonn ami sangunk sodinanv, punn tantuntli zannvai ekê dispott’tê tallnnê vixim amkam sadhur korta tem khorem: fottingponn adarun ani promannikponn soddun jiyeupachê tallnnê vixim. Eka dhondeant gul zal’lea Kristanvak hem ek dispott’tem avhan ani, aplea bhavartachea adaran, hea avhanacher tannem zoit vhorunk zai.
Yenavôll roch’chea vavrant soglleancho sohokar zai: malokhancho ani vavraddeancho. Vavraddeamnim-i apli zobabdari ollkhun, promannikponnan, ghombirtaiyen, ekcharan ani sogllea mogan vavrunk gorjechem, kiteak tantuntleanuch Kristak govaiki melltoli. Devachê nitin jiyeunk ani vaddunk ami chuklim zalear, amkam sonvsar punzaitolo ani ami sonvsar punzaitoleanv; tor ami sonvsar zoddun amkanch sandlear amkam koslo adav? (po. Lk. 9:25).
4. Paulu ek Xetkar
Sufôll pikall zom’nir vavrunk, utpon korunk ani gotto punzaunk xetkarachi gorozuch. Xetkarachem sopon tachea xeta-molleant: thoim tachem bhanddar puroil’lem asa. Hea bhanddaracher tacho visvas asa to taka fottoina dekhun, pavsant, hinvant, gorment ani buddtent legun to mogan aplea vavrachi bhett korit asa. Chikla zom’nint, gulgulit gotteantlean to bhangar pikoita.
Jezuchea molleant oslo bhorvanxik ani bhar gheun vavurlolo xetkar amkam mellta: Paulu – Damaskachê vatter porzollit uzvaddan zoitivont kel’lo Jezucho Dhormdut. Hea vorsak tachea zolmachea dusrea hozarveacho somarombh ami kortanv. To Jezuchea molleachea huskean jiyelo, hea molleant Jezuchem utor vompit gelo (po. 1 Kor. 3:6-10) ani hea molleachea vavrantleanuch melo. Tachem sopon ekuch aslem: zoso jivont zal’lea Jezuk apnnem onnbhovl’lo, tosoch dusreamnim-i bi taka onnbhovcho ani hê toren tacher bhavart thevun, tankam-i sasnnachem jivit mellchem: hea khatir to apunnuch dusro Jezu zaunk paulo (po. Gal. 2:20).
Jezuchea moga khatir, Paulun aplo vavr sogllea nettan ani urben kelo. Ek misionar koso, ganvan-ganv bhonvun, tannem Jezuk nove xis toyar kele; sondexkar koso, tankam Jezucher bhavart dovrun jiyeunk xikoile ani Jezun apleam xisank fuddari koxe sorv des-lokank apli bori khobor porgottunk pattoil’le (Mt. 28:19) tech porim Paulu-i bi fuddari nemun, Kristacho vavr fuddem vhorunk tankam pattoita (po. D.I. 14:23).
Gõychê Povitr Sobhek xetkaracho onnbhov asa. Tinnem apleam put-dhuvam vorvim Devachea Utrachem bim ais-pois asloleam porzank pavoilam. Afrikent, Latin Amerikent, Europant, Azient ani khas amchea Bharotant Kristacho mollo tinnem ximpla ani oslo vavr fuddem vhorunk sonvstha-i bi upzoileat. Amam kirkollank Devan hem vortem bhag favo kelem!
4.1. Xetkar Ek Misionar
Pauluche paim ekêch kodden tharlenant. Dixtt pavta toxi noveam-noveam ganvamnim to bhonvlo (po. D.I. 13:4-6) ani Jezuchi Bori Khobor thambonastanam tannem porgottli. Tachi Bori Khobor mhollear Devachem Raj, zachê vixim Jezun aplo vavr suru kel’lo (CCC 541-560). Jezu hea vavrak aplem ak’khem jivit bhettoita ani hea tachea vavrant bhag ghetoleank subhag bhasaita (po. Mt. 5:3-12), aplim avhanam manddta (po. Mt. 5:29), aplim sotam xikoita (po. Mt. 5:17-20) ani ekcharachi ani sasnnik sufollayechi yeuzonn porgott’ta (po. Mt. 24:1-25).
Devan aste-aste provadeam ani ghoddnneam vorvim mon’xank apnnachi porgottnni keli ani xevttim aplea Puta vorvim ti sopurnnaiyek pavoili (po. Heb. 1: 1-2). Mhonnttoch Jezu Krist ek chalto provadi nhoi; to monis zal’lo khas Devacho Sasnnik Put. Khorem mhollear, to “Bapacho ek, sopurnn ani opurv (unsurpassable) Sobd” (CCC 65). Dekhun Kristi bhavartachê akarnnecho havês mhollear Jezu Krist konn, tachem jivit ani tacho vavr kitem -- hachi khôl ollokh dusreank divop ani teach Jezucho pattlav korunk xikovop (CT 5).
Povitr Sobha, Xubhvortomanachê porgottnnê pasot asa (EN 14); hê porgottnnentlean mon’xanchim kallzam Devachem Utor svikartat ani oxi moniskullachi novsornni zata (EN 18). Paulu, aplea jivitachê yatrent, Krista vorvim ugto zal’lo Devacho mog ani tachi mhoima porgottit gelo (po. Kol. 1:26). Hea vavrant tannem apli kaklut keli nam ani kalliz soddunk nam, bogor ek kalljidar misionar koso, tannem tokhnnai korpa sarko nêtt dhorlo (po. 2 Kor. 11:24-28). Jezu mhollear taka sogllench ani sogllê suvater tannem tachi ollokh diunk zai: hem tachem ak’khea jivitachem karya zata.
Dusreank Jezuchi ollokh korun divop mhollear sorv Kristanvanchem kam. Dor eka bhavartean Kristachim boreponnam porgottunk zai, kiteak Devan Krista vorvim, Krista khatir ani Krista sovem sorv soddvonnecho itihas ghoddun haddla (po. Efez. 1:3-10). Amchea bhavartachi akarnni, ghorant toxem firgojent, hi zobabdari apnnaunk adar dita tosli zaunk zai. Hê akarnnentlean don vostu ghoddonk zai: poili, ek somudai ghoddon yevunk zai, zo apli akarnni korit rauta, ani dusri, Kristi bhavartant bhitor sortat tancho bhavart thiraunk ani vaddounk tankam adar ani sangat mellunk zai (po. GDC 69).
Amchê Gõychê Povitr Sobhent zolmol’lo amcho Gõycho Put, Bhoktivont Juze Vaz, amkam ek vhodd nomunno. Jezu pasot aplea ghorcheank soddunk to bhielo na. Sri Lankent Devacho mog ani mogachê sevechi govaiki diun, tannem Jezuk xis zoddle. To amchea Mhadhormprantacho Askari ani vhoddantli vhôdd sfurti.
Dor ek bhavarti ek misionar. Jezuk porgottpachem karya taka dil’lem asa. Tannem tem visvasan pallunk zai ani, apli porgottnni orthabhorit zaunchê khatir, apli akarnni chaluch dovrunk zai. “Catechism of the Catholic Church,” “Ho Amcho Bhavart” adi -- oslim pustokam amkam bhorpur adarachim zaun asat. Tanchi xikovnn ami apnnaunk, tim amcheam ghoramnim asunk ami upai korunk favo.
4.2. Xetkar Ek Sondexkar
Kall bhorlea uprant, Devan aplea Puta Jezu Kristak mon’xam khatir vopun dilo. Jezun sonvsarak soddvonn, mhonnjê, Bapachi sopurnn bhett dili ani xis Jezu borobor bhonvun, tachem aikun ani taka polleun-onnbhovun, tachi taronnik pod’dot xikle ani xubhvortomanamnim tannim ti boroun dovorli.
Apleam xisam borobor astana, Jezu tancho Guru zalo (po. Mt. 23:10) ani teach borobor tancho sasnnik ani visvaxi ixtt (po. Ju. 15:15). Guru koso, Jezun tanchê akarnnecho khub bhar ghetlo ani tannim sogllem borê bhaxen som’zunchê khatir, kuxin vhorun to tankam sogllem foddun sangtalo (po. Mk. 4:34).
Jezu-Guruchê xallent, sondexkar Jezuchea karyant lagxilo vantto gheta ani, Devachê kurpê vorvim, sondêx diunchea vaurachi zobabdari samballta (GDC 138). Sondêx diuncho vaur sufôll zaunchê khatir, to Deva lagim aslolo aplo sombond thiraita, hea sombonda vorvim jivea Devacho onnbhov korta ani aplea jivitant sodanch Devachi dixa aschi mhonn taka nirontorim xeronna yeta.
Devachea onnbhovan bhoron, sondexkar Jezuchea ekcharant thiraiyen jiyeta ani Jezuk aplea jivitacho maz korta. Jezu vinnem, eka sondexkarachea bhavartachem jivit mol naslolem mhonnpak dubav lagona. Aplea jivitant itlê khoraien Jezucho onnbhov bhoglo mhonnttoch, sondexkar zannam aplo vaur fokt dusreank Jezuchea mhoreant dovorpacho nhoi mhonn, bogor apunnuch odik ani odik Jezuchea ekvottan ani sombondan jiyeun, teach Jezuchê dixê pormonnem aplem ek-ek panvl rakhpacho mhonn (CT 5; CCC 521).
Paulu aplea jivitant hench korta. Jezucho purai onnbhov korunk, to Jezuk kholaiyen ani khatren ollkhunk lagta ani aste-aste Jezukodde purnn ekvott zoddta. Punn hem zaunchê poilim, to Jezucheam koxttamnim vantto gheta, tachea mornnant tachê-sarko zata, tachea punorjivontponnachem boll onnbhovta (po. Fil. 3:10). Osleach khôl onnbhovantlean, apunn jiyeta to apunn nhoi punn apnna sovem Krist jiyeta mhonn to porgott ucharta (Gal. 2:20). Apli vhoddli girestkai mhollear apnnak Krist mell’la itlench nhoi, punn hea Kristak dusreank diunk ani Kristachea khôl onnbhovan dusreankui vaddunk to adar diunk pavta: hich tachi vhoddli khuxalkai (po. Fil. 1:18-26).
Hê khuxalkaiyen bhoron, Jezu Kristachea hinddant noveô xelliô zomounk to ganv-ganvamni bhonvta (po. D.I. 14:21) ani, Son’varacho legun visov ghenastana, Jezuchi porgottnni korit ravta (po. D.I. 13:14). Porgottop ani uprant porjek soddun vochop, hi tachi vagnnuk nhoi. Porjê borobor ravun, tankam dil’lê xikovnnen to odikui thiraita (D.I. 13:42-44); nam tor, dusrea ganvant vo desant gelea uprant, thoim thavn hankam chittim vorvim halinch mell’lolea bhavartant ghott korta: hi tachi misionar pod’dot.
Dor eka dhormprantant, Dhormodheôkx vo Bisp zaun asa poilo Sondexkar (GDC 222) (Firgojent vavurtole iadnik tache protinidhi) ani dor eka kuttumbant, avoi-bapui. Dogaimnim-i bi apleam xelliam ani bhurgeancho bhavart akaron yeunchê khatir, apli zobabdari pallunk zai. Hê akarnnentlean vaddlolim ani bhurgim “sasnnachem jivit mellunk hanvem kitem korunk zai?” (Lk. 10:25) hea vicharacho zobab som’zotolim ani aplea jivitant to jiyeunk vavurtolim.
Amcheam firgozamnim, Devak argam, zaitim tornnattim Jezucho sondêx diunchea vavrant misoll zatat. Tanchê modlim khub zann xikpi. Torui, apnnak mekllo aslolo ekuch dis, aitar, bhurgeank Kristi akarnni diunk, Povitr Sobhechê sevek tim bhettoitat. Tancho vavr toxench amchea Kristi xallamnim Religion Teachers kortat to vavr, tokhnnaiyecho ani ap-khuxen kel’lo. Tim hea vavrant Kristachea provadik kamant bhageli zatat ani Utrachê seventlean Jezucho sondêx ditat. Tim avoi-bapaicho zago ghenant vo tankam sutti dinant; tim fokt bhurgeancho bhavart akarunk tankam sohokar ditat.
Hi akarnni sopurnnaiyek pavounk ani ti sufôll korunk avoi-bapaichi zobabdari unni zaina. Hêch nodren, amcheô avoiô vo ghorantlim dusrim zanttim, kherit bhaxen aimorecher vêll korun, amkam mullavi doton xikoitalim. Hea vo oslea vellachem mhotv aizui sodunk zai, kiteak hantuntlean Gurucho rupkar ghorant thavn polleunk soêg mellta. Hea xikovpi-xikpi sombondant mog ani husko disun yeta ani ekchar vaddunk ek soêg upzota. Ho soêg soddop mhollear moga-ekcharachem vatavoronn rochpacho soêg ibaddop.
Avoi-bapain bhurgeam sovem hi bhavartachi akarnni aplea kuttumbant somarombh korunui vaddounk zai. Hem korunk kitlexech soeg melltat. Ghorant bhurgim sonvskar ghetat ten’na, tea-tea sonvskarachi tankam ollokh diunk; ghorant vo vaddeant moronn asa ten’na punorjivitachi som’zonni diunk; ghorant xetachi pik haddtat ten’na Devan dil’lea orov-gottea pasot dhin’vasunk, adi. Osleam somoiam vorvim soega-pormonnem ami Kristi akarnni korunk xoktanv.
Avoi-bapaichim lagxilim sohokari koxim amchim sondexkaram vavurtat ten’na, tanchê-i akarnnê khatir amcheam gonvlleamnim bhar gheunk zai. Jivea Devachea onnbhovan vaddunk, sangatim kel’lea magnnea vorvim, ekantaiyê vorvim, Povitr Pustokachê xikovnnê vorvim, adi, hi vadd zaunk soêg diunk goroz (GCD 114).
Dotonichea Kendran veg-veglleam zageamnim sondexkaram pasot akarnnechim xibiram ani Devacho onnbhov ditole soeg rochun haddunk zai. Hachê vorvim Sondexkaram Devachea khaxelea onnbhovan vaddtolim ani ho onnbhov kuxalkaiyen dusreank ditolim. Sondexkaramnim aplo vavr sufôll korunk, mhoineak ek pavtt tori mellun, zomat korchi. Heam zomatimnim aplea vavra vixim, bhurgeancheam Misam vixim, avoi-bapaichea huskea vixim, adi bhasabhas tannim korchi.
Amchem Dotonichem Kendr ghoddun haddta team veg-veglleam xibiramnim sondexkaramnim vantto gheunk zai; JESUZ, TICCAS, ACAZ – osleam zomatincho faido vattaunk zaina. Amcheam yadnikamnim ani xallecheam karbhareamnim tankam ut’tejon ani sogllo tenko diunk favo.
Amcheam firgozamnim bhavartachi akarnni korunk Gonvlleank vhoddli zobabdari asa (GCD 110). Hi akarnni sevadhormantlean ani dor eka sonvskarachê toyarentlean sopurnnaiyek pavunk zai. Survecheam xekddeamnim sevadhormachê xikovnnentlean, Povitr Sobha thir zatali ani rosrostali. Hem bollgem ami fulounchem asa. Yadnikamnim sondexkarank apli gonvllik yeuzônn ugti korun, bhavartachê akarnnen te poile akarxok zaunk zai. Hê toren apleam gonvlleanche haves som’zun, sondexkaram têch dixen vavrunk xoktolim.
Amcheam A.B.E. xallamnim bhavartachi akarnni ani bhavartachi xikovnn asunkuch zai. Tantuntlean Kristi totvancho probhav odik disun yetolo. Xallamnim bhavart somarombhchê khatir, poilea sukrarak Mis bhettounk soêg gheuncho ani xallechê ektthavnnent (assembly) purtê manddavollin ani xikovnnen disak survat diunchi.
Amchea Mha-dhormprantant kitlinch dharmikam bhavartachê akarnnechea mollar unchlem xikop kel’lim asat. Tannim-i bi apkhuxen apli seva ompchi ani tanchea udarponnacho heramnim boro faido kaddcho.
Amchea Gõychê sonskrutaiyechem povitrponn samballunk amchê mukhar ek avhan asa. Poryavoronn (environment), poryotton (tourism), adi, amchea bhavartacho zobab magtat. Amchea Gõyant halinch jeô ghoxtteô ghoddleat ani jea promannan amcheam bhavarteanchem hat-bott thoim dista, tantuntlean ami zaitem korchem urlam mhonn spoxtt zata. Haka ami bhavartacho zobab diunchê khatir amchi akarnni chaluch urunk goroz.
4.3. Xetkar Ek Fuddari
Xetkar aplea xetachi pik koxi zaunchi tachem fuddariponn apunn gheta. Punn hea fuddariponnant soglli zannvai apnnach lagim asa mhonn tachean ken’nach chintunk zaina. To herancherui patiyeta, tancheam-i onnbhovancho labh gheta ani xetak pik mellunk heranchea sohokaran soho-bhageliponnachem fuddariponn choloita. Hea fuddariponnant to dusreank mandta, nêtt dita ani sufollai upzoita.
Jezu apleam xisank vinchta (Mk. 3:13-19), tankam akarun fuddari korta ani fuddari koxe sorv deslokank aple xis korunk pattoita. Dhormdutancho Itihas tanchea fuddariponnachea vavracho ani tannim visvaxiponnan dil’lê govaikecho amkam hixôb ditat. Dhormdut Jezuchea vavrant dusreankui vinchtat ani tankam-i fuddari kortat (D.I. 15:35).
Paulu ganv-ganvamnim bhonvun Jezuk porgott’talo ani nove xis kortalo. Hantuntlean apunn vorto vo sogllem apnna sorim thambunk zai mhonn tannem kedinch chintunk na, bogor Jezucho vavr vorto ani to fuddem vochunk zai mhonn to zannam. Haka lagun to zantte nem’talo ani, tanchea hatant fuddariponn sompoun, apunn dusream ganvamnim vetalo (D.I. 14:23).
Povitr Snana vorvim ami Jezu Kristak bhettleanv ani Yadnik, Provadi ani Fuddari -- heam tacheam tin karyamnim amkam vantto mell’la. Amchea Kristi zolma thavnuch amkam Kristan fuddari keleant; hê vorvim ami Jezucho vavr manddavollin fuddem vhorun, amchê chalint Jezucho probhav dakhounk ami xoktoleanv.
Kristachi dixa dhorun choltolo zalear, eka lovkik fuddarean, jivitacheam veg-veglleam panvddeanr aplo bhavartacho zobab sodunk vavrit ravunk zai, ani Povitr Sobhent dita team sovlotincho-i bi faido tannem kaddunk favo.
Tornnê piraiyent “Firgoz Tornnatteanchea Zomeant” apli akarnni korunk ek boreantli sondi asa, ticho faido tachean kaddum-ieta. Amchea Dhormprantik Tornnatteanchea Kendran, hea kallanchi poristhiti ani avhanam monant dhorun, tornnatteank bhavartachi akarnni diunchê khatir favo te upai gheunche. Tornni pirai bollvont ani bhorvanxik; tacheant faleancho fuddar asa. Hea fuddaracher dixtt dhorun, Povitr Sobha tornnatteancher patiyeta ani tanchê sovem kherit husko dakhoita.
Tornnatto vaddta ani aplea kuttumbacher fuddariponn cholounk toyar zata ten’na aplo logn-sonvskar purnntaiyen som’zunchê khatir, hea sonvskarantleanui tannem apli akarnni korunk zai. Amchea firgoz-gonvlleamnim hantunt urben bhar gheuncho.
Amchem Kuttumb Seva Kendr logn zaunk sodtat tanchê khatir tokhnnai korpa sarkeô akarnnecheô boska ghoddun haddta. Tancho labh logna uprantui urunk, chalu akarnnecheô-i boska ghoddun haddlear faideachem zatem.
Vaddlea uprant, eka loukik fuddarean aplea vaddeant ani firgojent-ui bhavartacho govai zaunk vavrunk zai. Hê vixim amchê Gonvllik Sochivaloiyen dhaktteam Kristi somudaiank bhavartachê akarnnê vixim kaim vixoi monant dhorun, manddavolli toyar korum yetat.
Az sogttank T.V., Internet sovaiponnim mellta. Heam sadhnancho-i bi faido gheun, kaim dekhivont, noytik ani dhormik porian kariakrom’ rochum yetat. Amchea Sompork Sadhnanchea Khatean hea sombondim dhittaiyen panvlam marum yetalim.
Hê toren dor ek bhavarti aplê kuvetintlean Devachem Raj bandchea vavrant misoll zatolo. Oxem, nhoich Kristi somudaiyek to girest kortolo punn her bhavarteam koddchean apunnui girest zatolo.
Maria Visvaxi Vavraddinn
Kitleanch vavraddeamnim aplea povitr vavra vorvim Bapachea sufôll molleantli pik kaddlea. Maria, Devachea Putachi Avoi koxi, hea molleant apurbaiyen vavurlea. Ticho vavr bhavartacho ani Devak mhoima diupacho. Survêk thavn Devachê khuxek hoi mhonnun, Deva thavn yeta tem sogllem borem ani taka sodanch ami hoi mhonnchem mhonn ti amkam xikoita.
Aplo survecho hoi mhonnpak Mariêk ek xant vatavoronn mellunk na. Somazachea nemantlean apnnak ek gondhollachi nam’nna(notoriety) mellchi asa tê bhiranticher zoit vhorun tinnem Devak hoi mhonnlem ; Devacher sogllo visvas dovortolea bhavarteacho hoi to. Marien oslo hoi mhonnun, apnna ani Deva modem aslolea khasgi jivitachi ek gupit chaluch koxi dovrunk na, punn, Devachea Putachea karyant bhov lagxilean vantto gheun, eka khorea Kristanvachi – Jezuchi Poili Xis ti ! – visvaxiponnachi porzollit chal ti dhorta.
Hê chalint Maria sondexkarn zata. Aplea Putak dusreanchê sevent ani jivitant hajir zaunk soêg dita (po. Ju. 2:3) ani dusreank to sangit titlem-i korunk apoita (po. Ju. 2:5). Aplea jivitacheam ghodditamnim ti Devacho sondêx diunk xikli ani hê toren hea sondexacho porzôll dusreank pavoilo (po. Ju. 2:11).
Jezu Devachea Rajeachi Bori Khobor porgottunk Dev-sthanantuch bosun ravunk na, punn ghoramnim bhitor sorlo, xetamnim bhonvlo, veller chol’lo, dongrar boslo, adi. Soêg gheun, soegacho sondêx to korta. Maria tich pod’dot dhorta: soêg gheta, sondêx dita. Ti magir aplê mauxê-bhoinnik bhett zaum, lognacho dobazo zaum vo khursachê mullim zaum : Guruchi Poili Xis koxi, Gurucho sondêx ti diit ravta ani aplea jivitantlean hea sondexak govaiki diit veta. Ti bhavartachea khôl onnbhovachi Avoi, apli dixtt thiraiyen samballun choltoli Xis, punn thoddeam sobdanchi ani ogeponnan uloitoli Sondexkarn.
Mariechi yatra gupit. Mon’xank Jezuchi bhett korunk ti Beleak aili, ani xevttim, khursa mullim Jezuchi kudd aplê vengent gheun, hi bhett sopurnnaiyen sakarli. Jezuchea jogi-jivitachê survatecheam ani xevottacheam ghodditamnim ticho porzôll amkam dista zalear, tachea bhovxik vavra-jivitant tacho prokas ximpddaunk ti guptim vavurli mhonnpak avgodd zaina. Hea gupit vavrant tinnem aikol’lem Utor pall’lem (po. Lk. 8:21). Hem Utor pallpant, dubavavinn, ti ek urbevont misionar zali -- Bapachi khuxi korunk ani porgottunk; ek xetkarn zali -- Bapachi khuxi pallun, Tachem Utor follvont korunk; ek fuddarinn zali -- dusreankui Jivea Utrachê zhorixim haddunk.
Maria, ek avoi koxi, kuttumbachi vangddi; torui ti aplo vêll Bapak diunk zanna. Ti amcheam kuttumbank ek vhôdd sfurti ani dêkh; ti amchi xarotinn. Amcheam kuttumbamnim tichea sangata yatra korchi asa ani tichêkoddlean zaitem xikchem asa.
Somarop
Amchea Dhormprantacheam somest vangddeanchea bhavartachi khori ani purai akarnni zaunchea huskean hi Chitt hanvem tumkam boroilea. Ti sompoitanam, mogall bhoinnim-bhavamnô, sobar borovpam ani xikovnneanchea palovan ami voir nihall kela tachea adaran, amcho bhavart kholaunk ani, hê toren, ami sogllim Jezucho porzôll ximpddaunk pavchim mhonn mhoje khotkhotit anvdde ubartam.
Sorgest Juanv Paulu Dusro Pap Saib Christifideles Laici hea aplea Potrant (Apostolic Exhortation) Dev somest apleam bhurgeank vaddunk ani foll diunk apoita mhonn amkam ugddas korta (po. CL 57). Hea Dev-apovnneak amchean poro ghalunk zaina; taka ami amcho khas zobab diunkuch zai. Hea ulea-zobabachea sondorbant, Kristi akarnni ek thambonasloli bhavartachi vadd ani Kristachem rup apnnavpachi kriya (process) mhonn toch Pap Saib amkam xikoita. Oxem astam, Kristi bhavarteanchi akarnni eka dhormprantachea Gonvllik Yevzonnecho mukhêl husko zaunk zai. Hea-i monan hi Chitt hanvem tumkam boroilea.
Kristi bhavarti sogllê piraiyeche ani sorv vorgamnim te asat mhonnttoch, soglleamnim hantum kherit bhar gheuncho mhonn ulo martam:
Yadnikamnim apleach bhavartachê akarnnent gul zaunche. Dev-gineanik ani atm- sahityk vachpam udexim, nihall-magnnem korun, xibiramnim ba vantto gheun, aplo bhavart kholaunk ani tachi porzollit govaiki diunk tannim sodanch proytn korche.
Mottvaxeamnim, zaum apleam mottam-somudayamnim jiyetana, vo C.R.I. osleam zomatimnim vantto ghetana, khas karyakrom’ ani her halchali manddun haddun, aplea bhavartachi vadd umedin fuddem vhorunk vavurchem.
Amcheam akarnnecheam ghoramnim zaitim zannam mottvaxi vo yadnikponnachem apovnnem vengounk toyar zatat: apunn xiktat ani kortat tantuntlean aplo bhavart som’zunk ani dispott’tea jivitantlean to jiyeunk tankam akarxokancho favo to adar mellcho.
Amcheam firgozamnim kitlexech prexit zome asat. Deva Utrantlean ani tanchea kaidea-pustokantlean, vangddeamnim apnnank koslê Kristi govaikek ulo asa to sodun kaddunk ani udarponnan apnnankuch dusreanchê sevek ghalun, aplo Kristi bhavart porzollauncho.
Avoi-bapaimnim ani vaddloleamnim aplem ghor bhavartachem ek mondir korunk ani aplo kuttumb ek bhavartachi xalla zai-xi korunk vavurchem. Magnneacher aplo kuttumb bandun, bhavartachê akarnnent to follvont zaum ani Dev-apovnneamni m to girest zaum.
Sondexkaram mhollear firgojentle ani xallente bhavartache foler koxe. Aplea vavra udexim Povitr Sobhechem munniarponn tim fuddem vhortat dekhun, apleach bhavartachê govaikent tim poilim porzollunk zai mhonn tannim ugddas dhorcho.
Amchim bhurgim ani tornnattim amkam Povitr Sobhechem hanstem mukhamoll dakhoitat. Tancher amcho porzollit fuddar ami polletanv. Tannim apli bhavartachi akarnni khuxalkaiyen svikarunk ani aplea jivitantlean Jezucho pormoll ximpddaunk soglle proytn korche.
Bhavartachea akarnnechea vaurant amkam ek ut’tom nomunno mhollear Jezuchi Avoi, Maria. Tinnem, zannvaiyen, piraiyen ani kurpen vaddtolea (Lk 2:52) aplea Puta borobor, Devachea mogachi yatra keli. Kristachim pattlavdaram visvasan tichi xekai ghetat. Amchea bhavartachê yatrent amkam aplo sangat diun, aplea Putacho rupkar amcheam chalincher ti chhapun haddum. “Hanv atam jiyetam to hanv nhoi, tor Krist mhojê thaim jiyeta,” oxem udgarlolo Bhagevont Paulu Dhormdut amkam Kristachem rup apnnaunk ani fankarunk sfurti zaum. Bhagevont Fransisk Xavier, zachem kalliz Jezuchea mogan lastalem, amchim kallzam bhavartachê urben ulpaum. Bhoktivont Juze Vaz, amchê bhuincho mhan Sondexkar ani amchea Mha-dhormprantacho Askari, amkam amchea jivitacheam avgoddayam modem poryan Jezuchea sondexak visvaxi ravunk xikoum. Hê toren, amcho Kristi bhavart choddun-vaddun, Jezucho porzôll amchê vorvim ximpddot vochum.
Soglleank tumkam ek kurpevont ani Devachea axirvadan bhorlolem Gonvllik Voros anvddetam!
Arsebispachem Ghor, Ponnjê, Gõy, Jezuchea Bhov Povitr Kallzachi Porob, Maiachi 30vi, 2008.
( + Filipe Neri Ferrão)
Gõy-Damanvcho Arsebisp
Mottvim Rupam:
A.A. - Apostolicam Actuositatem
A.B.E. - Archdiocesan Board of Education
ACAZ. - Animators of Catechetical Activities in Zones
A.G. - Ad Gentes
A.I.C.E P. - All India Catholic Education Policy 2007
C.C.C. - Catechism of the Catholic Church
C.L. - Christifideles Laici
C.R.I. - Conference of Religious, India
C.T. - Catechesi Tradendae
E.N. - Evangelii Nuntiandi
F.C. - Familiaris Consortio
G.C. - Gonvllik Chitt
G.C.D. - General Catechetical Directory
G.D.C. - General Directory for Catechesis
G.E. - Gravissimum Educationis
G.S. - Gaudium et Spes
JESUZ - Jezucheam Sondexkarancho Urbhevont Zobabdari
S.C. - Sacrosanctum Concilium
S.D.S. - Statement of the Diocesan Synod
T.C.S. - The Catholic School (Cong. For Catholic Education)
TICCAS. - Teachers In-charge of Catechetical Activities in Schools
