Home

GONVLLIK CHITT 2011 - 2012


“MON’XA – XRIXTTICHO KORAR
DEVA – MOGACHO RUPKAR
 
 
Mogachea Bhoinni-Bhavamnô,
Deva amchea Bapachi ani Somia Jezu Kristachi kurpa ani xanti tumkam somestank!
  
1. Prostavna
 
Dezembrachê 19ver, 1961 vorsa, Gõy, Damanv ani Diu – heam amcheam prantank ek novo kall udelo.  Heam prantank ani, hea adim, Dadra ani Nagar Haveli – heam-i prantank 450 vorsanchea porkea rajeachea tabeantli suttka mell’li. Hê ghoddnnê velean amkam ek novem yug udelem ani hea yugant udorgotichim mottim panvlam amkam marunk mell’lim: xikxonnik mollar amkam ek vidhyapitth mell’lem; ud’degik mollar kitlexech ud’deg favo zale; amchech monis rajkoronn korunk paule; jivitachi pod’dot borich sudhorli. Hea vellar, Rabindranath Tagore-hachê ekê fanki kovitecho ugddas yeta: “Mhojea Desak zago zaum di.” Hi kovita hê Chittichea xevottak dil’li asa.
 
 
Torui ek vichar korinastana amchean ravunk zaina: rajkornnik meklleponn mell’lem zalearui, amkam khorem, purai meklleponn mell’lam kai?
 
Benedit XVI amchea Pap Saibachea Caritas in Veritate hea Vixv-Potrant hea vicharak zobab mellta: “Hê srixttint soglleank zago asa; akhea mon’xakullak obhimanan jiyeunk hangach sadhnam mellunk zai; Aplea bhurgeank Devan dil’lea danachea, mhonnjê nisorgacheach adaran ani mon’xa-ikmotin ani koxtti vavran hem ghoddonk favo. Teach borobor, fuddlea pillgamnim hê srixttint obhimanan jiyeunk ani ticho samball korchê khatir, ami ti tanchea hatant pavounchi asa: ho amcho zobabdarecho kaido mhonn ami vollkhunk zai. Hea pasot, mon’xam ani poriyavoronna modem zo korar asa to thir korchea monan, khoinchê vatten chantt martoleanv tem zobabdaren niyall’lea uprant, ami  borabor nirnnoi gheunk ek bandan (commitment) korunk zai.” 
 
Jê meren oslem bandan korunk amchê modem oddchonneô uprasot (vo amich rochun haddit) tê meren amkam purai meklleponn ozun mellchem asa -- oxem mhonnpachem. Hêch dixen, hê amchê Chittik “Mon’xa-Xrixtticho Korar Deva-Mogacho Rupkar” ho vixoi ami vinchun kaddla. Kheritponnim amchea desant ani Gõyant vaddot veta tê udorgotichea sondorbhant ami ho niyall kortoleanv.
 
Udorgot konnacheanuch thambounk zaina! Paulu Soveachê xikovnnecho ul’lêkh korun, Benedit XVI boroita: “Devachê yevzonnê pormannem, aplea vikasa ani sopurnnayê pasot vavrunk dor eka mon’xak apounnem asa, karann dor ek jivit ek apounnem.” 
 
Hê xikovnnechi bunyad Devachem Utor.   Ani hem Utor Jezunt spoxtt zalam; heach pasot Deva-srixtticho, mon’xa-srixtticho ani mon’xa-Devacho korar amchean odik kholayen somzum-yeta.  Hêch nodren, ami heam tin upvixoiam vorvim hi xikovnn ditoleanv: a) Deva-mogacho rupkar Deva-rochnnechea korarantlean; b) Deva-mogacho rupkar mon’xa-srixttichea korarantlean; c) Maria, mon’xa-Devachea korarachi arkpett. 
 
2. Deva-Mogacho Rupkar Deva-Rochnnechea Korarantlean
 
Korar ek sombond, ghott gantthin ghoddlolo.  Hea sombondacho orth amkam Povitr Pustokantlea heam utramni spoxtt zata: “Hanv tumcho Dev zatolom, ani tumi mhoji porza zatoleat.”  Ho sombond ghov-bailechea sombondak sor korunk zata toslo; Efezkarank boroilolê Chittint Bhag. Paulu xikoita: “dadlo aplea avoi-bapaik sanddtolo ani aplê potinik ekvott’tolo ani tim dogam-i ek zatolim. Povitr Pustokantlea heam utramnim ek unch molachem gupit sot attaplolem asa: tem Kristak ani Povitr Sobhek lagu zata mhonn hanv dhortam. Punn tim utram tumkam-i lagu zatat: mhonntoch tumchê modlea zonn-eklean, aplo mog korta toso, aplê potinicho korcho, ani potinin aplea potik man diuncho.”   Osleanch bandpasamnim Dev Apleak srixtti sovem bandun gheta. 
 
Srixtti sovem koraracho sombond asa to Povitr Sobhekui porko nhoi.  Tichem sevadhormik jivit – mukhel porbô, sonskar ani Porom’ Sonskar - poriyavoronnacher adarlolem asa.  Hê toren, Deva ani srixtti modem zo sombond asa to Povitr Sobha spoxtt korta. Hi chal Katolk Povitr Sobhechich nhoi.  Amchea Bharoti lokanchê sonskrutayent srixttik poilo-voilo zago asa. Oslê sonskrutayentlean Devan akho sonvsar rochla mhonn monis bhavarthan sotman’ta. Monis khoim thaun ailo, mon’xacho xevott kitem, srixtti koxi ghoddon aili ani ticho fuddar kitem – heam prosnank survatek thaun monis zobab sodit asa. Purvilea Bharati mon’xan Deva-srixtti-mon’xa modem axil’lo sombond vollkholo, kholayen onnbhovlo ani to jiyeunk proyotn kelo. Oslo sombond jiyeun, Dev-rochnnechea koraracho to govai zalo. Osli som’zonni amchea desant Vasudhaiva Kuttumbakam – hi kolpona spoxtt korun porgottaita. Tichê pormannem, akhi prithvi ek moga-kuttumb. Hea moga-kuttumbant sogott eka-mekacher adarun jiyetat ani tankam eka-mekachi goroz poddta.
 
Punn az, he khol vichar korpachi tank borich unni zalea; srixtti mhollear kitem hem vicharchem soddun ti mhaka kiteak upkarta, mhaka ticho faido koslo -- ho amcho poilo-voilo vichar zaun gela. Srixttik Devachea uzvaddan polleunchê bodlek, tika aplea faideachê nodren pollevpacho kall aila. Hê poristhiticher aichi sonskrutai uzvadd ghalta. Pocahontas hea cholchitrant Colours of the Wind  mhonnlolem git asa; hea gitantle don xlok hê porim niyall kortat:  “Jê bhuincher tum paim dovortai ti tujich zomin mhonn som’zotai. Dhortori tuka ek meloli vost koxi, tuji mhonn oddun ghevpachi.  Dor eka khoddpak ani zhaddak ani rochnnêk jiv asa, svas asa, nanv asa -- hem mat hanv zannam.  Ani tum? Tujê bhaxen dista ani tujê bhaxen chint’ta teach lokak lok mhonnpachem – hem tujem sangnnem. Punn ken’nai onvollkhea mon’xachea panvlamnim cholunk pavxi, zannvai tuka melltoli ken’nach vollkhunk naslolea vostunchi.”
 
Hi ami sanddun dilea ti bhaxa portun sodun kaddunk goroz asa: hêch dixen ho amcho proyotn. Devachea Utrachea uzvaddan amchean Devachea karya sovem tin kall polleum-yeta: a) Dev rochta; b) Dev sontosta; c) Dev soddoita. Khorem mhollear, Deva sovem kall nant; kall asat te mon’xa sovem; punn Devachem Utor pasun manovxastrachea (anthropology) adaran Rochnnar Devachem spoxttikoronn korta. 
  
2.1 Dev rochta
 
“Sotman’tam Devak … sorga ani prithumechea Rochnnarak:” ho amchea kallzantlo udgar, dor Aitarak, amchea Bhavarthachê Ucharnnent. “Deva Utra Onnbhovan Jezu Dixa Sonvsarant” hê 2007-2008 vorsachê Gonvllik Chittint hanvem boroil’lem: “Devachem Utor nirfoll nhoi. Tem voilea-voilem nhoi. Survatekuch thaun Devachea Utrachem boll ani kholai dixtti poddtat. Jem To sangta, tem ghoddon ieta.”  Povitr Pustokant hich poili-voili porgottnni: “Orombhak Devan sorg ani prithum’ rochlim. Punn prithumek akar naxil’lo, som’dir kallokhant buddlolo.” 
 
“Prithum’ xinvraun poddloli koirachi ras nhoi, punn Rochnnarachem dan koxem amchê adhin ti asa,” oxem Benedit XVI Pap Saib boroita.  Dev Apnnem rochlolê prithumek koslea obhimanan polleta tem akhea Povitr Pustokant spoxtt zal’lem asa: “Mollob Tujeam hatanchem kam’ hanv pollein zalear, tunvem thoim lail’lea chondra-noketrancher nodor ghalin zalear, monis konn Ga, Tunvem tacho ugddas korcheak?”  
 Hacher adarun Benedit XVI Pap Saiban boroilam: “Povitr Pustokachea spoxtikoronna pormannem prithum’ Rochnarachem dennem; Tannem tika ek bhitorli manddavoll dilea; tichi rakhonn ani poramus korchê khatir gorjechim totvam tichê koddlim sodun kaddunk mon’xak tank dilea.”  Hea karyant Povitr Sobhêk ek motti zobabdari asa: “Prithumê vixim Povitr Sobhêk zobabdari asa, ani bhovxik jivitant hi zobabdari vevharant ghalunk ticho kaido; prithum’ udok ani varo soglleam mon’xank Rochnnar Devachem dennem koxem samballunk ani sogllea-on chodd mon’xakullak ap-nisonttonnantlem nivarunk hea kaideachem karann.” 
 
2.2  Dev sontosta
 
Devachea korarachi anik ek bazu mhollear hê srixttik Tannem ek bhitorli tank diloli asa ti; prithvi rochlea uprant Devan tika bextti soddunk nam: “Zom’nir vonospoti utpon zaum ... Zom’nir vonospoti utpon keli.”   Bim kirlota, taka kombri yeta, zhadd paleta, ful yeun foll dita ten’na rochnnentleanuch Devachi podvi porzollta. Hem sogllem itlê sobit manddavollin rochon yeta tem polleun, monis Devachê zannvayechem vorteponn niyallta: “Ontrall Devachi mhoima vornnita. Tachea hatanchem kam’ mollob porgott’ta.”  Srixtti sovem Dev kitlê apurbaiyecho to Stotr 65 gaita: “Tujea bollan dongor thir ubhe urtat. Tum soglloch tezan bhorlai ... Prithumek Tum bhett diunk yetai, ticher Tuzo paus ghaltai, subham’ponnan tika sufoll kortai ... Oxi Tum kortai zom’nichi toyari: koslolim xetam Tum udkan bhortai, zomin eksarki sopatt kortai, pausachea xinvran ti bhizoit rautai ...”  
 
Khorem mhollear Dev êk-êk vost rochunk vell gheta; êk-êk vostucher dhean korta: “Konnem tori som’dirachem udok aplea hatan mapun kaddlam zait? Konnem punn mollbachi lambai-rundai vetin mezun kaddlea kai? Prithumechi mati paili gheun konnem maplea bi? Porvotanchem vozon konnem mhonn kaddun ghetlam, ani tagdden dongor konnem zokhleat zait? Sorvesporachea gineanak konnem tori adar dila mhonn asa?...”  Ani êk-êk vost rochlea uprant, Povitr Pustok mhonnta: “Hem sogllem Devak borem dislem.”  Oxem dor eka disa tê-tê rochnnecho vaur sompoilea uprant, Dev apnnem rochlam tem polleta ani khuxal zata. 
 
Dadleak ani bailêk rochlea uprant mat Devak “ekdom borem” dislem ani tachi khuxalkai dupett zali: “Apnnem kel’lem tem sogllem Devan pollelem ani khorench tem sogllem ekdom’ borem aslem.”  Toch Dev dor ekê rochnnêk samballta ani rosroxit zaum-xi korta. Toch Dev mon’xa vorvim akhê rochnnêk sopurnnayek  pavoita: “Akhi prithum’ bhorunk ekach mon’xa thaun sogllem mon’xakull Tannem utpon kelam.”  Hea sotachi kholai vollkhun gheun, Benedit XVI Pap Saib boroita: “Srixttichi sundorai dheanimoni niyallun Rochnnaracho mog vollkhunk pautanv, suria ani dusre tara choloita to ‘Mog.’ ” 
 
2.3 Dev soddoita
 
Rochnnar Devachem karya soddoupachench karya mhollear zata; Devan prithum’ rochli teach vellar tem karya Tannem vevharant ghal’lem ami polletanv: “... prithumek akar naxil’lo; som’dir kallokhant buddlolo:” oslê poristhitint Dev prithumêk akar diunk laglo. 
 
Tea uprant, srixttint Dev modem poddta to soddvonn korpacheach monan. Noechea kallar buddtê uprant, jê srixtticho ibadd zal’lo tika porto akar diunk Noe lagim korar korta.  Abraham aplea vicharam-akantam modem Devacheô bhasavnneô ani korar zhoddun gheta.   Adlea Korarant Israel porjen aplea disa-dispottea jivitant Devachê sodvonnecho vavr pollelo. Devan tankam Ejiptkaranchea gulam’ponnantlim koxim soddoilim tem niyall’lem. Oxem tankam apunn Devachi kherit vichun kaddloli porza mhonn spoxtt thavem zalem. Abraham, Jacob, Moizes ani Provadiam vorvim korarachea Devan tankam aplea mogant jiyeunk apoilim. Punn tich vichun kaddloli ani kherit korarachea mogan posloli porza teach Devak ovisvaxi zali ani ap-nisonttonnak pavli. Oxem apnnank bhasailolea desantlim tim nirvaxit zalim ani rostear poddlim.  
 
Hê poristhitint Dev, tancho Rochnnar, tankam novean rochun haddtolo mhonn tanchê bhitor bhorvanso utpon zata; ani Tannem aplo korar thir kelo: “Kallokhant choltolea lokak ek vhodd uzvadd dixtti poddlo; mornnachê savllechea desant jiyetoleam somestancher ek vhodd uzvadd fanklo. ... kiteak zolmola amkam ek ballok, dila amkam ek put: tachea khandar odhikar ghal’lo asa ...”  
 
Ho ballok khud Jezu, monis zal’lo Devacho Sobd, Devacho Put.  “Orombhak sogllê rochnnê adim Sobd aslo ... Tachê vorvim sorv vostu rochleat ani rochlolea vostu modem Tachê vinnem rochun ail’lem kainch nam.”  Hoch to prithumê lagim kel’lo korar: hea Ballka vorvim Dev mon’xak ani srixttik bandon rauta, tanchê sovem ek zaun rauta; tuttonaslolê gantthin ghoddlolo korar ho. 
 
2002 vorsa, Gõychê Dhormprantik Porixodent ami hench porgottlem: “Sorv prithvecho ani sogllea mon’xancho mog korta to Dev, amcho, amchê bhuiyencho ani amchea lokacho mog korta mhonn ami Gõychim Kristi bhavarthi sotman’tat mhonn khuxalkayen dakholl kortat.” 
 
Khorem mhollear, monis zal’lea Sobdan poriyavoronnak aplea karyacho rongmanch (stage)  kelo:
 
2.3.1 Zolm tacho poriyavoronnant zalo ani tachech vorvim porgott zalo: “tankam khannavollint svat nasli dekhun, tinnem Taka falliamni guttlaun khavnnent dovorlo;”  khavnneô zonavorank ghalpachim dhonnam; taka nomoskar korunk poilim “kheddea ganvant rat-paro korun gonvlli aple hindd rakhtale” te aile ani Ballka vixim tankam devdutan sanglolem tachi khatri tannim keli; Udentiche vidvan aile te “Tachem noketr udetanam” tannim pollelam mhonn aile. 
 
2.3.2 Aplem karya vevharant ghalunk poriyavoronna lagim To sonvad ghoddta; Snana uprant, Povitr Atmo eka parveachea rupan apnnacher denvun yeta to polleta;  Toch Atmo Taka rokddoch bhair kaddun oronneant pavoita, zonavoram borabor To thoim challis dis rauta ani Soitan Tachi porikxa korta.  Jezuchem soddvonnechem karya -- mon’xank xikoun, tanchi pekovnni ani tanchem Deva lagim sondhan korun -- apxinch ghoddonam; hem sogllem kortolo zalear To poriyavoronna lagim sombond ghoddun korta: dongor, vellô, ontrollavelim suknnim, zom’niveli mati, xetantlim fulam, bim vomptolo vomp’pi, boro gonvlli – hea soglleacho adar gheun aplem Xubhvortoman akhê rochnnek To porgott’ta. Xubhvortomanachim pustokam oslea ghoddnneamnim bhorlolim asat. Jezuchea Devponnachi porgottnni srixttichech vorvim zata: porzollit kup savlli ghalta, kupantlo ek tallo uloita, adi. 
 
2.3.3 Sonvsar soro porian Jezu hê srixttint hajir zata to mon’xam sovem ani poriyavoronna sovem korar ghoddunuch hajir zata. Srixttichê survek Devachea Sobda vorvim to ghoddon ailo; srixtti lagim ani mon’xa lagim sonvad korun to korar ghoddta; to Sobd Jezuch. Srixtti lagim – udok, tel, gonv, dhakô, uzo - ani mon’xa lagim sonvad sadoun to sonskar ghoddta ani he sonskar koraracheô khunnam ani hatiaram zatat. Hem spoxtt Porom’ Sonskarant ghoddta. Hea korarachem spoxttikoronn amkam Povitr Misant don bhettovnnechim prarthnam asat tanchê velean zata: “Sorvespora, Srixttichea Rochnnara, ami Tuka dhin’vastanv ani Tujea udarponnan Tunvem amkam dilai to undo/dakancho soro ami Tuka bhettoitanv. Prithumen/dakvalin dila ani mon’xachea vavran kela to amkam jivitacho unddo/atmik pivonn zatolo.”  Hanga soglleam korarancho attap zata. Punn oslea vellar amkam gaion korpachi sonvoi asa ani him molachim magnnim padrichea ontthancheruch urtat; lokachea kanar tim poddonant.
 
Srixtti sovem Devachi zotnai kitli ti ami vollkhun ghetlea; Dev tika kitlê opurbayen rochun haddta, tika tank dita ani tê tankintlean vortim vizmitam ghoddon yeum-xeô korta ani tichem nisonttonn zata ten’na To kitlo churchurta tem-i bi ami pollelam. Ani Tache churchure onttham purtech nhoi. Tachem kalliz akhench kollvollta; kollvolle Tache itle ki Aplea ekleach Putak sonvsarant dhaddunk To pattim sorona.  
  
3. Deva-Mogacho Rupkar Mon’xa-Xrixttichea Korarantlean
 
Srixtti sovem mon’xachem karya Devachea karyantlean aplem preronn gheta. Hê nodren, Dev srixtti sovem zo man dakhoita, tosloch man mon’xan dakhounk favo. Punn portench, az-kal srixtti vidrup korpak je proyotn choltat tanchê voir amchem kalliz kollvollpachench. Khorem mhollear, he proyotn mon’xakulluch vidrup korpa sarkhe: “Mon’xakull poriyavoronnacho samball korta tacho porinnam’ mon’xakullacher zata ani, urfattem, srixtti mon’xakullacho samball korta tacho porinnam’ srixtticher zata.”  Hacher uzvadd ghalun, Benedit XVI Pap Saib boroita: “Faido koso utpon korcho ani to koso vapurcho hacher uzvadd ghalpa sarkho zait ten’nach faido upeogacho zata. Na zalear – ani bhov korun sobonaxil’lea upayam vorvim ani sorvjonnik borea virudh to kelo zalear – dan-dovloticho nas korun goribsann utpon korchi bhirant nirmann zata.”  
 
Hem ghoddom nayê mhonn mon’xa ani srixtti modem sombond konn zauncho hachi topasnni atam amim korum-ya. Devan mon’xak srixtticher odhikar ditanam Tachi dixea konn ti Tacheach Utramni ani Povitr Sobhechê xikovnnentlean sodun kaddum-ya. Haka tin bhag astole: a) Dev Mon’xak Karbhari Korta; b) Dev Mon’xak Soho-rochnnar Korta; c) Dev Mon’xak Soddvonnechea Karyant Soho-bhageli Korta.
 
3.1 Dev Mon’xak Karbhari Korta: Soglli srixtti Devachi: “Sorvesporachê adhin asa prithum’ ani ticher jiyetat tim sogllim, sonvsar ani sonvsaracho sogllo lok.”  Apnnem rochloli prithum’ To mon’xanchê svadhin korta: “Axirvad ghalun Devan tankam mhollem, choddat ani vaddat, prithum’ bhorat ani tika tumchea hata khal dovrat... ani prithumer ... tumchem dhoniponn choloiat.”  
 
Hea nim’nnea utrancher nêtt ghatla to hanvench. Kiteak heam utrank lagun ghoddie ami srixtti sovem dhoni-gulamacho sombond akarun ghetla zait. Him utram khorench amchea monant goir somoz haddpa sarkhim distat. Dhoniponna voir amchem mon mhollear dusreank gulam’ korun ghevop. Oslea mona pormannem, monis, apunn dhoni mhonn aplea hata khal asat team vostuncho ani mon’xancho-i bi goir vapor korunk xokta. Devachê yevzonnê virudh to apunn ‘Dev’ zaunk xokta.   Ani monis ‘Dev’  zavop mhollear mon’xan niz Devak nakarop.  
 
Amchê bhaxen, ami dhoniponn choloitanv tanchê koddlean jitlem kam’ korun gheum-yeta titlem borem. Ani osloch sombond magir ami srixtti sovem ghoddun haddtanv. Hê dixen, srixttintlo amchean faido kaddum-yeta tê meren srixtti molachi. Hea dhoronnnantlean amchim xetam, amchim bhattam-bensam, amchim ghoram faideachim nhoi zalear tim vikop, adleam ghoranchê suater vhoddle prokolp bandun haddop, vo konnak mhonn pollenastanam tim vikop ani akhench somajik vatavoronn ibadd korun uddovop; hi eka omoriadi dhoniachi chal. Magir bekaideaxir minakhonni khonddunk ani dusre vhoddle proyog bandunk zomin vikop, poryavoronnachi sthiti pollenastanam ud’deg haddop, team ud’degam pasot tollavea lokachem proxikxonn zalam ki nam hachi chovkoxi na korop, tanchea sovlotincher nodor dovrinastanam bhailea lokak haddun bhorop – heô soglleô vostu poriyavoronn vidrup kortat ani “poriyavoronn vidrup korop mhollear somazant sombond vidrup korop.” 
Hakach lagun Dev ximô ghalta.  Poilê suater, mon’xanchê svadhin korta ti zomin ekleachi nhoi, ti dha zannanchi, Devak visvaxi rautat tankanch diloli. Dev dhoni mhonntoch zomin sasnnak vikunk zainasli: “Tem bhatt-bens sorvankal tumi vikun diunchem nhoi, kiteak tem tumchem nhoi; tem Sorvesporachem, ani tumi-i porkeach loka sarke, he-i tim vosoitat.”   Israel Porjechê vagnnukent Devachem sorvdhoniponn, zom’nichi zotnai ani gorjek sampoddlolea sovem usko ekamekak vennun asat.   Aplem bhatt gheunk sodtolea Ahab Razak Nabot zobab dita: “Mhojea purvozanchem daiz hanvem tuka diunchem, hem Sorvespor nirmina zaum!”  
 
Tea bhair, Benedit XVI srixttint aslolê bhitorlê tankechi khobor korta: “Povitr Pustokachea spoxtikoronna pormannem prithum’ Rochnnarachem dennem; Tannem tika ek bhitorli manddavoll dilea; tichi rakhonn ani poramus korunk gorjechim totvam tichê koddlim sodun kaddunk mon’xak tank dilea.”  Prithumecho ami goir vapor korina zaunk Rochnnaran tichê bhitor ek ‘veakoronn’ sthaplam. 
 
He ani osle mud’de mon’xachea dhoniponnacher nhoi, punn tachea karbharacher (stewardship) nêtt ghaltat. Benedit XVI Pap Saib hea karbharachi khobor korta: “Lokjontêk manacho zago korunk ani favo tem jevonn-khann diunk, srixtti samballunk, tichea follam khatir anond bhogunk ani sudharlolea tantrik sadhnam vorvim novê toren ti kamais korunk monis kaidean ticho zobabdarecho karbhari.”  
 
Devachê manddavollik visvaxi ravunuch srixttichem somadhan zatolem, karann heach visvaxiponnant srixttint Devacho rupkar polleunk zatolo. Monis hê manddavollik patt vollta ten’na uchambollai nirmann zata ani tacho porinnam’ urlolê rochnnecher yeta: “Devachi vollôkh nam, asa fokot lottik soput ani fotti, khun, choriô ani pordvar ... heach pasot dês dukh korta ani thoim jiyetat tea soglleancho jiv virun veta, ran’vott zonavoram ani ontrallavelim suknnim, ani doriantli maslli porian nanch zatolim.” 
 
Hea karyant Povitr Sobhek ek motti zobabdari asa: “Prithumê vixim Povitr Sobhek zobabdari asa, ani bhovxik jivitant hi zobabdari vevharant ghalunk ticho kaido; prithum’, udok ani varo soglleam mon’xank Rochnnar Devachem dennem koxem samballunk ani, sogllea-on odik, mon’xakullak ap-nisonttonnantlem nivarunk hea kaideachem karann.” 
 
3.2  Dev Mon’xak Soho-Rochnnar Korta: Mon’xa ani srixtti modem zo sombond asa ani asunk zai to Jezu spoxtt korta. Adim sanglam tê bhaxen, Jezucho ani srixtticho sombond bhov lagxilo: To srixttint yeun thoim biradd korta, srixtticho adar gheun, Aplo sondex porgott korta ani srixttintlea null-xokteam vorvim az meren to amchê modem jiyeta. Ani hem Jezuchem karya jivit diupachem karya: “Hanv ailam to tankam jivit mellchê khatir, poripurnn jivit mellchê khatir ailam. ... Mhozo jiv diunk Mhaka podvi asa ani to portun gheunk-ui Mhaka podvi asa; hi adnea Mhojea Bapa koddli Hanvem ghetlea.”   To Son’varachem ‘kam’ korta mhonn vichar kortoleam Farizevank “Mhozo Bap ozun porian vavr korit asa, toso Hanv vavr korit asam,”  oso zobab dita ani hê porim mon’xakullachê survek ghoddlem tacho – Devan sogllem rochlam ani jivit dilam tacho – to ugddas korta. Ozun porian vavr kortolea Bapa borabor monis xetkamot korta, ghoddta ani bandta, karkhanneamni utpadon korta, vidneani proyog ani sôd korta, tedna to aploch faido pollena, bogor to rochnnê bhitor asloli sobitai ani tank sopurnnayek pavounk adar dita. Dev rochta tosoch Deva sangata monis soho-rochnnar zata. Hê vixim Benedit XVI boroita: “Mon’xachea niz vikasachi khatri Dev, karann, Tannem mon’xak Aplea sarkheacho roch’chea rochun dadleanchi ani bailanchi xrext vhoddvik sthaplea ani “odik zaunk” tanche otrek asa te Toch samballta.”  
 
Punn kaim pavtti monis chukta ani mon’xa-srixttichea korarak ovisvaxi zata ani srixttik choddonk ani vaddonk, fulabhorit ani follabhorit zaunk asloli tank bhitorlea bhitor domaita. Srixtticher nodor marlear hem spoxtt polleunk mellta. Hachê voir Benedit XVI – hannem barik niyall kela. Udorgotichea nanvan monis jivitacher akromonn zata; udorgot bori, tori ticho goir vapor zata; grestkai vaddot asa, punn durbollkai unni zaunk nam, vigneanachi vollôkh dusreank diunk sodinant, veg-veglleam sonskrutayanchem kheritponn manun gheunk sodinant ani hê porim ek-eka desachê kherit sonskrutayek ek khôl orth asa – ani tantuntlean dor ek monis apli osmitai akarun gheta ani jivitachea mullavea prosnank zobab sodta -- tacher dolle damptat. 
 
Hem odik borê bhaxen som’zunk ami amcheach Bharotachê poromporent riglolem asa tem polleum-ya. Amche bhov adle budvont srixttik panch jivit divpi ani jivit samballpi mull-xokteô (elements) asat mhonn xikoitat. Teô mhollear: zomin, udok, uzo, varem ani akax (kupam voilem nivoll mollob). Tanchê modem asa to sumêll (harmony) bigoddlear tacho probhav akhê prithvecher poddta. 
 
Hi Bharoti poromporentli zannvai amkam aichea kallar marg-dorxonn diunk xokta. Ami kortanv ti udorgot ani vikas niz dixen asa vo na tachi topasnni korunk mhaka ti tumchê mukhar manddum-xi dista. 
 
3.2.1 Udok: Amcho gorbh sombhovta tethun thavn udkachê gorjecho amkam onnbhov asa; tem amkam jivitachi zhor, xudhikoronnachem hatiar ani novea zolmachem kendr. Udkachea hea borea porinnama borabor vaitt-ui porinnam’ amkam distat: kheritponnim budd’teô amkam hea vaitt porinnamacho onnbhov ditat. Udok itlem gorjechem ki mon’xachê kuddiche 70 ttok’ke mhollear udok; srixttint udok asa tachem 97% kharem udok ani urlolea 3% udkachea 6 vantteantle 5 vantte borfachea pattant (glaciers), dokxinn ani ut’tar dhruvachê topient (south and north polar cap) bond asa. Urlolo ek vantto amchea tolleamni, nodinim, bhãyamni mellta. 
 
Udkachem mol soimba purtench nhoi. Povitr Pustokant udkachem mol survatek thavn nim’nnem porian mellta: “Devachi xokti udkam voir vostali:”  “Tedna Devdutan mhaka jivitachea udkachi, konvchê porim jhigjhigit, ek nôd dakhoili.”  Tea bhair, udka voir mhotvache vichar manddlole asat: jivitachem udok,  sasnnik jivitachi zhor , piddent ilaz divpi upai , patkanchi xudh’di korchem sadhon.  Devan vaitt nopoit korunk udok, budd’teô vapurleôt. 
 
Torui udkacho dur-upeog disan’dis zait asa. Udok ek dennem mhonn polleunchê suater ami tem fukott-sovai nodren polletanv.  Gõyant piupachea udkacheô itleô boreô bãyom, tollim ani nodi Devan dileat astana, tantuntlem udok disan’dis unnem zait veta, vikallem zait asa ani sukun kobar zata. Amchea Gõyant ghoddta tem ontorraxtrik mollarui ghoddta. Hea pasot Pap Saib boroita: “Koslich ontor vo pokxpat (discrimination) korinastana, khann-jevonn ani udkacheô sovloti soglleam mon’xank lagpi hok’k mhonn manun gheupa sarkhem ek sorvjonik mot ghoddun haddchi goroz asa.”  Bhuk asa ti, Pap Saib mhonnta, vostu nant mhonn nhoi; teô goroz thoim pavounk arthik bandavollinchem zallem nam dekhun.  Havoman bodolta ten’na srixttintlê jinnecher sonkoxtt yeum-yeta; tê jinnek udkachi ani udkachea vixvchokrachi yontronnachi (global water cycle system) goroz asa tichi zotnai gheunk zai. 
 
3.2.2 Zomin: Zom’nintlean vonospoti utpon zata: ran’votti toxench mon’xan lailolim zhaddam, jilkuttam ani nonn’ni posron gelim; zom’nicher ghoram bandun monis jiyeunk laglo. Tê-tê zom’nir thikann korun, monis ek somudai ghoddun haddta, ap-apli bhas, porompora ani lokved (folklore) rochta. Konnem tori apli otmiktai aplea pãyanchea tollantlean – mhollear zomnintlean - yeta mhonn chintlem. Sogllo lok, magir te khoinchea-i dhormache vo sonskrutayeche zaum, zom’nik apli avoi mhonn manun ghetat, ‘matrbhuim,’ ‘maim-des’ oslim utram ghoddun haddtat. Orombhak thaun mon’xacho ani zom’nicho bhov lagxilo sombond asa. Zomin mon’xak asro dita, taka khann jevonn diun posta. Zomin mon’xak apli osmitai ani sonskrutai-i bi dita.  
 
Povitr Pustokantlê dixê pormannem zomin povitr, karann Devan mon’xak zom’nivelê matiecho rochlo.  Ani zomin rovunk ani ticho poramus korunk mon’xak prithumer ghatlo.  Zom’nichem utpadon yeta tem zom’nik tank dilea tachê velean yeta.  Khud Jezu ilaz diunk zom’nintlê matiecho ani aplê lutiyecho vapor korta. Ti vikunkuch zai zalear hachê pasot nem’ ghatlole asat.  
 
Zom’nichi khobor kadd ani amkam dhull-matiyecho ugddas yeta; ani heô donui vostu amkam melleô, teô dolleam mukhar amkam naka; damor, ximitt marun vo pavers ghalun ti ‘melli’ zomin ami lipoitanv nhoi? Ti amkam faideachi nhoi ani ticher utpadon zata tem faideachem nhoi mhonn ami ti vikunkui pavtanv nhoi? Hê dixen ami xetam-mollam padd dovrun tantunt vhoddle prokolp bandchê khatir ami tim vikunk nam kai? Hea pasot Benedit XVI Pap Saiban gorib desamni xetkamoticho vikas korunk ulo kela; hem tollavea somudayank sangatak gheun mullaveô bandavolli (infrastructure), ximpnnecheô, yeradaricheô ani market-acheô sovloti ghoddun haddunk khorch korunk ulo kela. Toxench tollavea somudayam sangata, tanchê lagim bhasabhas korun, kosak lailolea tontrancho vapor korunk ulo kela. 
 
3.2.3 Varo: Vareachem mol uchara vortem. Veg-vegllea akaran to amkam mellta: mon’xak svas gheunk varem zai; jivit svas gheun suru zata ani svas soddun sompta. Hi mull-xokti disonam ani sanspunkui zainam; amim svas-usvas ghetana amkam ticho zanniv (awareness) porian asona. 
 
Povitr Pustokantlean hea svas-usvasachem ani vareachem mol kitlem tem amkam spoxtt zata. Thoim, rochnnechê survatekuch, Devachi ‘xokti’ udkam voir vostali mhonn amkam mellta. Dusrea bhasamnim bhaxantor kel’lea Povitr Pustokant, xoktê suater ‘varo’ – hem utor mellta.  Poilea mon’xak jiv prann dita astana tachea nakachea puddamni Devan “jivitacho svas ghalo” ani svasachi jivit diupachi tank dakhoun dili.  Sorvespor Dev xitoll varem martana, bagent bhonvta to mellta.  Toxench Elija provadeak mond xitoll vareant Dev mell’lo.  Svasachem mhotv ani goroz Job porgott korta.  Ezekiel provadiachea pustokantui hea svasachem mol kitlem tem amkam vollkhunk mellta.  Khud Jezu aplea dhormdutancher svas soddta ani Povitr Atmo dita.  Vareachea palva khal, dhormdut Povitr Atmean bhorle. 
 
Amchem jivit sanspunk zata teanch vostuncher dhorlolem nam mhonn Povitr Pustokantlea heam ut’taream vorvim kollon yeta; sanspunk zaina tosli ek mull-xokti asa ani ti mhollear svas. Ho svas ken’na-ken’na varo zata, ken’na-ken’na svas-usvas zata ani ken’na-ken’na Povitr Atmeachi khunna zata. Varo-svas-Povitr Atmo Rochnnar Devachi tank ani hê vorvim amkam sanspunk zaina tea xevottachi dixea ditat. Torui varea ani svas-usvasa sovem kitli mhonn amchi besarmai. Vareachem produxonn zait asa; hachi porva korinastana monis apunn chint’ta toslea vikasachim panvlam marit asa. Punn kottha, disan’dis jiv-prann divpi vareachem produxonn  chaluch asa. Hacho vaitt porinnam’ zhaddancher, zonavorancher ani  mon’xancher zait  veta.  
 
3.2.4 Uzo: Suriant map korum nozo toslo uzo asa. Hea ujeacho porinnam’ mhollear uzvadd ani gormi. Lhovu-lhovu, mon’xa-mon vikaslem toxem, monis zollvantlean uzvadd ani gormi utpadon korunk xiklo; magir randop ailem ani ag’gaddiô, bizlê gaddiô, mottoram, ud’degache karkhanne, adi, adi, sogllem ujeakuch lagun. Monis bhov purvilea kalla thavn uzo vapddunk laglo ani ten’na thavn ek novi sonskrutai nirmann zali. Az  mon’xan sabar torechim bollam nirmann keleant, dekhik onuboll, bizli ani petrol.  Hacho ek nhoikari (negative) porinnam’ mhollear prithvechi gormi khupuch vaddop (global warming) ani hê toren jog-havaman bodolpachi bhirant.
 
Punn ujeachi ek veglli xokti Povitr Pustokantlean amkam spoxtt zata; teach Pustokantlean ujea vixim amchi vagnnuk konn zaunchi ti kollon yeta. Aplea sasupaicho hindd Horeb porvota-xim pavo-sor oronneant vhelo ten’na, eka jilkuttantsun agtteachea rupan Moizesak Sorvesporacho dut dixtti poddlo. Tea disa Judev lokachê novê sonskrutayecho orombh zalo.  Vinchun kaddlolê porjek Dev bhasailolea desant pavoitalo tedna to tanchê mukhar ujeachea khambeant choltalo.  Tea uprant Devacho ani Moizesacho sombond ujeantlean spoxtt zata: “Sinai dongor soglloch dhunvran bhorlo, kiteak Sorvespor tacher ujeachea rupan denvlolo.”  “Ujeachea rupan Devachem boll ani podvi spoxtt zata.  Jezu ujeak muniarponnachê umedichi khunna korta. 
 
Ujeachi hi xokti acharamnim sompounchi bhirant nirmann zata. Hi ujeachi xokti mon’xakullachea vikasa pasot vevharant ghalum yeta. 2010 vorsachea Xantichea Vixv Disa pasot Benedit XVI Pap Saiban aplo Sondex dila tantunt maglam: aichê ani fuddlê pillgen yontr-xoktê voir bhasabhas korunk zai; poriyavoronnacher unno porinnam’ zaunchi yontr-xoktê voir sôd korun ti koxi vapurchi hachê voir bhasabhas zaunk zai; hi xokti mellona team desamni koxi ti vanttchi hachê-i voir bhasabhas zaunk zai.  Suriachê xoktek borich tank asa tacho sôd korunk nêtt divpachi goroz asa mhonn tannem boroilam.  
 
3.2.5 Akash (kupam voilem nivoll mollob). Akash amcho tareamnim, tanchê modlo suria, ani gireamni (planets) ani gunvream noketramni (comets) bhorlolo asa; mollobuch kitlem mhonn sobit. Disachem nivoll mollob gul korun dovorpi; toxench ratchem thikanim bhorlolem mollob kosli-i tori ojapanchi khobor amkam sangta. Pausachea kallant ghoddghoddeam ani zoglam modem paus zoddta tem vichitr dorxonn: bhirantichem toxem nazuk.
 
Ghoddghoddeachea, zoglanchea, dhatt kupachea ani turturechea vhoddlea avaza modem Devan Apli sumurt dili ani Israel Porjê lagim Sinai dongrar ek korar sthaplo; anik zaiteô vichitr ghoddnneô ghoddleô.  Ejiptantli bhair sorlea uprant, Israel porza “tanchê mukhar ravun, disacho, kupachea eka khambea vorvim tankam vatt dakhoitalo, ani ratcho tankam uzvadd diuncheak, ujeachea eka khambea vorvim tankam choloitalo”  tea Devak onnbhovta. Dev Jezuk Aplo Put mhonn “sorgar thaun” porgott’ta.  Toxench eka “porzollit kupachê savllentlean” to Devacho opurbaiyecho Put mhonn porgott zata.  Jezu morta ten’na srixttin aplo-i avaz ubarlo. 
 
Heam ut’tareantlean ek sot sid’d zata ani tem mhollear sorg, sonvsar ani akhi prithum’ Devachim. Ani poriyavoronnantlean Dev porgott zai sor tem poriyavoronn nivoll zaunchemnam. Hem ghoddtolem zalear, mon’xamnim ekameka sovem zobabdari gheun, Taka porgott korunk zai. Eka xantichea vatavoronnant ani ekamekachea uskeachea vatavoronnant poriyavoronnant tôl (balance) samballunk zatolo; poriyavoronnachem veakoronn asa tem samballun ani tea pormannem vikasachi vatt dhorun ami Devak porgott kortoleanv.  Vatikani II Vixv Sobhen spoxtt porgott kelam: “Prithum’ ani prithument asa titlem-i Devan soglleam porzam ani raxtram pasot kelam.”  Benedit XVI Pap Saiban deskarbhareank ulo korun boroilam: “Poriyavoronn vidrup zata tem choddxem deskarbhareank lamb rund dixea nam zaun ghoddta, vo oxir arthik uskeak lagun zata; oslo usko prithumek ek gombhir sonkoxtt.” 
 
Poriyavoronnak chodd lagim asat tankam zomin, udok ani jinn kitlim molachim; heam mull-xokteank akax, uzo ani varo-i lagxilea sombondan bandlole asat; hantli ekuch mull-xokti kadd ani tanchem akhem jivit gondollta. Amchea desant vhoddle-vhoddle prokolp bandpacheô yevzonneô kaddleô toxeô hea lokachê zom’nicher kall yeta; ani zomin tanchi ekuch grestkai: thoim tanchim biraddam, orov utpon korpacheô sovloti ani tancho somudai ghoddun haddpacho zago – hem sogllem asta; tanchi zomin kaddun ghetli toxi tanchem akhem jivit sonkoxttant poddta. Oslim sonkoxttam az novea-novea somazank lagu zatat. Hea pasot Benedit XVI amcho Pap Saib ulo korta: “Poriyavoronn soglleam mon’xank Devachem dan mhonn manun gheunk zai ani tacho vapor ami kortanam, tacho probhav sogllea mon’xakullacher, kheritponnim goribancher ani fuddlea pillgancher, poddunk favo.”  
 
3.3. Dev Mon’xak Soddvonnechea Karyant Soho-bhageli Korta 
 
Oslo porinnam’ kheritponnim hea adhunik kallant ghoddta. Ho kall nettan vikas zauncho kall. Tantrik sadhnam nirmann zaleant ani mon’xak srixtticher odik nettacho odhikar mell’la ani mellot asa. Hem ek bhagya: “Mon’xan sodun kaddleant team sadhnam vorvim mon’xak spoxtt boreponnam nirmann zaleant. Khorem mhollear, hea sonvsarant Devachea utpadok (creative) kamant zobabdaren vantto gheupachem apounnem kitlem xrextt tem dakholl zata.”  Benedit XVI amcho Pap Saib tantrxastra (technology) vorvim mon’xak odhikar mell’leat tanchi khobor kelea uprant boroita: “Hea pasot, tantrxastr tantrxastruch nhoi. Tem mon’xachi ani tacheam vikasacheam otrekanchi prokasounni korta, soimbacheô ximô asat teô hollu-hollu utrunk bhitorlo nêtt asa to dakhoun dita.  Hê dixen, zomin rovunk ani ticho poramus korunk (Ut 2: 15) Devan nem’ ghala taka tantrxastr ek zobab.” 
 
Toripunn, oslo vikas uskea mekllo nhoi. Sogllo vikas tantrxastrachê svadhin zait mhonn aplo usko Paulu VI, sorgest Pap Saiban adim fuddench porgott kelolo:  “Gel’lea kallachea vixvak udarmotvadi totvamnim (liberalism) luksann kelem titlem faleanchea vixvak tantrrajean (technocracy) luksann korum-yeta.”  
 
Oslea chopkeantlem mon’xakullak soddounchi goroz asa. Hê dixen, az Bhoktivont zal’lea Juanv Paulu Dusrea Pap Saiban oxem boroil’lem: “Dev-vignean, totv-vignean ani sogllim vigneanam ekê manddavollin nettoilolê srixttichi ani aplich bhitorli sopurnnai ani sollsollit tôl (dynamic balance) aslolea eka vixvachi khobor kortat. Hi manddavoll rakhunk zai.” Benedit XVI hich bhaxa vapurta: “Utpoti - hem Pustok, poileach panamni, vixvachê zannvaiechê manddavollichi khobor korta.” 
 
Rakhpachi hi zobabdari mon’xachê svadhin kelea: “Lokx ghalun hê manddavollichi topasnni korunk, zotnaiyen tichi porikxa gheunk ani tichi sopurnnai samballun ticho vapor korunk akhea mon’xakullak apovnnem asa.” 
 
Hem kam’ amchea hata bhailem disot; amchê bhonvtim vaddtea gondhollant amchea karyak koslem tori mol asot? Ho gondhôll eka lhan vattharakuch lagu zaupa sarkho nhoi; zaite vichar, zaiteô xokteô, zaite suvarth tantunt misoll zal’le asat; hea pasot ang kaddpachi tallnni yeunk xokta. Punn ami bhorvanxeachim mon’xam: “Devachea bhurgeanchê prokasovnnek akhi rochnna otrekun otrekta. Aplo xevott xarti pavounk rochnnechean nozo zalem tem tichêch khuxen nhoi, punn Apli yevzonn pallun haddchea bhorvanxean Devanuch oso nirnnoi ghetlo. Ho to bhorvanso: Aplea bhurgeanchea mhoimebhorit svadhin’ponnant rochnnek vantto diunchê pasot, khud Dev tika kusddeponnachea gulam’ponnantli soddoun svotontr kortolo.” 
 
Deva, mon’xam ani sogllê srixtti modem toddunk zainant tosle sombond asat mhonn manun gheunuch xanti sodunk sompem zatolem, oxem Benedit XVI Pap Saib boroita. Tachech xikovnnê pormannem, srixttik ani tichea ojapank lokx ghalun polleunk Bapachem rochpachem karya ani Kristachem soddvonnechem karya uzvadd ghalta. 
 
Dev Bapachea rochpachea karyant toxench Kristachê soddvonnechea karyant amchean dha chodd molachim totvam polleum-yetat: a) Mon’xacho obhiman: Devachem sarkhem;   b) Monis-jivita sovem man: avoichea kusveant thavn tem fonddant pavo-sor dor eka panvddear monis-jivit manachem;   c) Monis ek somudai ghoddun jiyeta ani mullavo somudai mhollear ghorabo;  d) Monis sohokari: Devacho bhagidar zaun to aplem kam’ korta;  e) Gorib ani zokhmi poristhitint asloleank poilo-voilo samball;  f) Boreant-vaittant ekamekak mon’xancho sangat: bhavank ani bhoinnink ekamekachem poddunk favo. Ho sangat, bhavbhoinnincho sombond fuddlê pillgê lagim;  g) Ami Devachê rochnneche karbhari;  h) odhikar attapun dovorlolea mon’xank ani sonsthank odhikar diun sorkari karyak ximô ghalunk zai thoim ghalop;   i) mon’xam modem ontor nam korop;  j) bhouxik boreponn mhollear aplem mon’xeponn sopurnnayek pavounchi ani monis obhiman ghoddun haddchi poristhiti. 
 
Mon’xamni poriyavoronna lagim korar korun Rochnnar Devachi protima ghoddpak ho ek yukt sondorbh; hea sondorbhantlean srixtti Rochnnarachi ani mon’xa thaim Tachea mogachi khobor sangta. “Kallam-yuganchê sompadnek Kristak Mostok korun, sorgar prithver asa titlem Tachech adhin ektthaim korchem: hich ti Tachi moga yevzonn.”  Hêch dixen Benedit XVI Pap Saib boroita: “Khursar khillailolea ani punorjivont zal’lea Kristan itihasacho kall cholounk Aplo povitrponnacho Atmo otla; Soddvonnar dobajean yetolo ten’na ‘novea mollbachi ani novê prithumechi’ vatt dakhoit To kall choloitolo.”  
 
Amcho bhavarth ani bhorvanso to ho: prithum’ novi zalea; Bapa ani mon’xakulla modem sondhan Jezuchea Mornnantlean ani Punojivontponnantlean xarthi pavlem: “Devsoimbachi sorv sopurnnai Tachea mon’xasoimbant aschi, oxem Devak borem dislem. Sorgar prithver asa titlem Apnna lagim sondhan korun tachech vorvim ektthaim korchem, Tannench khursar vikrailolea rogta vorvim xanti korchi – Devachi hich zali khuxi.”  Rukhar thaun monis Devacher portolo,  rukhantlean, Jezu sangata, Jezu thaim, Jezu vorvim, monis Deva sorxim porto ailo:   hem soddvonnechem karya.
 
Srixtti sovem ami manan cholunk Kristi bhavarth, bhorvanso ani mog ut’tejon ditat. Srixtti sovem bandpas samballunk Jezun tichê sovem bhasabhas keli, tichê sovem ji tank asa ti ugtear haddli ani ti spoxtt korunk tachem karya zalem. Povitr Snana vorvim ani Jezuchea Porom’ Sonskarachea jevnnachea bollan hea tachea karyant rigunk amkam-i tank mell’li. Amchea dispottea jivitant srixtti sovem ani monis-jivitak man diun ami nirnnoi gheunk zai; Jezuchea jivitachea, koxttam-mornnachea ani punorjivontponnachea gutthant rigun te nirnnoi gheunk amchea zonn eklea sovem, amchea ghorabeamni, rajkornnik mollar ani raxtrik ani ontorraxtrik vattharant favo tem vatavoronn, ani gorjecheô bandavolli rochunk vavrum-ya. 
 
Punn sogllea-on odik amcho zobab bhavarthacho zaum-di. Hantunt Jezuchi ani amchi Maim, Maria, amkam nomuno.
 
4. Maria Mon’xa-Devachea Korarachi Arkpett
 
Adlea Korarachi Devachi Porza – Israel – Novea Korarant Jezuchi Povitr Sobha: Vatikani II Vixv Sobhechi hi spoxtt ani thir xikovnn.  Toxench Maria amchi Avoi ani amchê Povitr Sobhecho nomuno mhonn tich Vixv Sobha amkam xikoyta.  Heach pasot Devachea korarachem karya amchê Maiê sovem dista. Ani, teach borabor, ti amchea zobabacho sopurnn nomuno, khorem mhollear, mon’xa-Devachea Korarachi Arkpett.
 
4.1 Mariek Dev Aplea Korarachi karbharinn korta. Devachea Korarachi sopurnnai ani tengxi mhollear Tacho Put Jezu. Ho Put Mariê udexim sonvsarant yeta ani tichea palva khal tis vorsam rauta. Tinnem aplem kam’ addkhollim modem kelem. Ani ek sonkoxttachi addkholl mhollear aplem ankvarponn ibaddinastanam avoi zavop.  Hi addkholl itli gombhir asli ki “tika guptim soddun diunk (Juze) yevjitalo.”  Hea sondorbhant tinnem eka vhodd kalljidarponnacho zobab dilo: “Hi asam hanv Sorvesporachi chakornn: zaum mhojê sovem tujea utra pormannem.”   Sogllem chintun ani thokun ghetlolo nirnnoi ho ticho; tichê bhitor Devachem veakoronn kantoilolem asa tea pormannem to zobab zalo. Tichem aiteponn mullak thavn: koraracho ani karbhareacho sombond to.  Tika apli anik khuxi nam. Tichi khuxi tichea Dhoniachi khuxi. Ho karbharponnacho khôl orth ami som’zun gheunk ani tachea pormannem jiyeunk amchi Maim amkam thambonastana avhan korta.
 
4.2 Dev Mariek soho-rochnnarinn korta. Ek choddantlem chodd mhotvachem kam’ Dev tichê svadhin korta: “Aik! Tum gorbest zatolii ani eka putak zolm ditolii, ani Jezu hem nanv Taka ditolii.” Ani hem karya soddvonnechem zatolem mhonn bhoddvo tika iskuttavn sangta.  Hem tichem avoiponn “rogtan nhoi, mon’xasoimbachê vondovnnen nhoi, mon’xachê khuxenui nhoi.”  Ticho sohokar itlo lagxilo ki tichê sovem ghoddcho aslo to gorbh Povitr Atmea vorvim sombhoun haddpak ti pattim sorlina.
 
Hem soho-rochnnechem kam’ Jezuk zolmak haddlo titleanuch kobar zaina. Tichem hem kam’ Jezu vaddo porian ani Tachea kallzant Aplea Bapachea ghoracho mog rigoi porian tinnem fuddem vhelem: tim vorsachea-vorsa Pask-Utsovak Jeruzaleak vetalim ani Jezu bara vorsancho zalo toso Taka-i vhelo. Tea somoyar, bhurgea Jezun hachi sakxi dili: “Tumi kiteak mhonn mhaka sodtaleat? Tor Mhojea Bapachea ghorant Hanvem asunk zai mhonn tumi nokllo asleat?”  
 
Tinnem hem kam’ aplea Puta sovench sompounk nam. Aplea Putachea koxttamnim sohokarinn zaun anik eka vhoddlea ghorabeak tinnem zolm dilo. Khursar umkolltana, Jezun tika Juanvachea nanvan, hea ghorabeachi avoi keli ani amkam tichim bhurgim kelim! 
 
4.3 Dev Saibinnik soddvonnechea kamant soho-bhagelinn korta. Soddvonnechem kam’  mhollear Deva lagim tuttlolo sombond portun sthapop. Saibinnin ho sombond sthapunk purnn sohokar dilo: rochnnam modem Mariê bhaxen Jezuk konn vollkhonam; Tachê Avoi bhaxen Tachea gutthachi khôl vollôkh anik konnacheanuch diunk zainam.”  Poilê suater ti Devachê manddavollik sodanch khalti rauli. “Hi asam hanv Sorvesporachi chakornn: zaum mhojê sovem tujea utra pormannem.”  Deva sovem tinnem mog dakhoilo to tinnem aplea pelea-i sovem dakhoilo: Elizabet, tichê mauxê-bhoinni sovem,  Kana lognachea vosreant,  adi.
 
Hea sogllea karyant, srixtti sovem Saibinnicho sombond zobor so disona. Punn srixttichea karbhara sovem to dista. Ani hea sombondant Devachea Rajeachim totvam ti spoxtt korta; tantlem ek mhollear Jivita sovem man; porzanchea vikasachi khobor kortana hea manacho prosn yetach.  Saibinnin monis-poriyavoronnak man dilo; ani jitlo monis monis-poriyavoronnak man’ta titlo tacho srixtticher probhav    zata.  
  
6. Somarop
 
Srixtti Devachem dennem; zom’niche daktte jiv ani akaxar bhonvte gire soglle Devanuch rochlole ani ekê kherit manddavollin samball’lole. Hi manddavoll urot titli sogott-sorvank faideachi. Amcho Bhavarth som’zun gheunk srixttti kitlem preronn dita tem amchê ekê Gonvllik Chittint ami boroilolem.  
 
Hi apli manddavoll samballunk Devan mon’xak rochlo, Aplea sarkheacho rochlo, mhollear Devgunnamni taka srungailo; tankam dadlo ani bail kelim, tannim ekamekachea sohokaran hi vorixtt manddavoll odikui borê bhaxen samballunk.
 
Hi rakhonn odik sufoll zaunk Tannem Aplea khud Putak dhaddlo; Tannem srixtti sovench ek sombond ghoddun, aplem soddvonnechem karya hatant ghetlem, fuddem vhelem ani akherek mon’xanchê svadhin kelem. Hem korunk Jezun ek somudai ghoddlo ani to somudai mhollear Povitr Sobha. Hê Povitr Sobhent amchê Saibinn Maink ek kherit obhimanachi suat asa. Tika amchê fuddem dovrun, srixtti samballpachem karya odik nettan mukhar vhorunk amchim fuddlim panvlam marum-ya.
 
Bhoktivont Juze Vaz, amchea Askareak-ui ulo korum-ya. Tollavê bhaxê ani sonskrutaiyê soit tannem poriyavoronn-ui samball’lem, tacho vikas kelo ani aplea provochonam ani chittimni poriyavoronna voir zaito niyall kelo.  Tannem-i amkam, aplê govaikê velean, mon’xa-srixtticho korar samballun amchea jogant Deva-Mogacho rupkar zaunk adar diuncho. 
 
Soglleank tumkam ek kurpevont ani Devachea axirvadan bhorlolem Gonvllik Voros anvddetam!
 
Arsebispachem Ghor, Ponnjê, Gõy, Mayachi 18vi, 2011.
 
                        ( + Filipe Neri Ferrão)
                               Gõy-Damanvcho Arsebisp
 
 

Mhojea Desak zago zaum di
 
                                             * Rabindranath Tagore
 
Mon bhiranti vinnem asa ani tokli voir kaddun bhonvunk zata thoim;
Zannvai svotontr asta thoim;
Ghoravi oxir vonttim bhitor sonvsarache barik kuddke zaunk nam thoim;
Sotachê kholayentsun utram uchartat thoim;
Thokonasloli mhenot sopurnayê vatten aple hat tannun dovorta thoim;
Osadd sonvoianchê oronneantlê pochpochit renvent bud’dichi nivoll zor baskoll zaunk nam thoim;
Vistarot veta toslê chin’tent ani kriyent Tum mon choloun vhortai thoim;
Tea svotontrtayechea sorgar, Bapa mhojea, mhojea desak zago zaum di.  
 
 
Where the mind is without fear and the head is held high;
Where knowledge is free;
Where the world has not been broken up into fragments by narrow domestic walls;
Where words come out from the depth of truth;
Where tireless striving stretches its arms towards perfection;
Where the clear stream of reason has not lost its way into the dreary desert sand of dead habit;
Where the mind is led forward by Thee into ever-widening thought and action;
Into that heaven of freedom, my Father, let my country awake.
 
 
 
                  Colours of the Wind
                                                                                                               
                                                                                                                     *Stephen Schwartz
 
You think you own whatever land you land on
The earth is just a dead thing you can claim
But I know every rock and tree and creature
Has a life, has a spirit, has a name.
You think the only people who are people
Are the people who look and think like you
But if you walk the footsteps of a stranger
You'll learn things you never knew you never knew.