DE P.O. BOX NO. 216
GOA E DAMĂO Panjim- 403 001
PATRIARCAL GOA-INDIA
DAS Tel: 2223353 & 2225291
INDIAS ORIENTAIS Fax No: 91 832 2224139
E-mail: archbpgoa@gmail.com
CP-Past/147/2006
Gőy ani Damanv Mha-dhormprantacheam Iodnikank, Dharmikank, Loukik Bhavarteank ani borea monacheam mon’xank
Gonvllik Chitt
POROM’ SONVSKAR ANI SOMAJIK HUSKO
Pritivont Bhoinni-Bhavamnô,
Devan dil’lea hea novea Gonvllik Vorsant tumkam soglleank Somia Jezuchea nanvan maiemogan noman korun hi Gonvllik Chitt pattoitam.
Somia Jezun, Jivea Devachea Putan, Bapachę onont ievzonnę pormannem ani Povitr Atmeachea bollan, aplea jivita, koxttam, mornna ani punorjivontponna vorvim, amam patkeank sorginche daiji kele ani, Povitr Snana udexim, amkam Devachea Kuttumbant, mhonngę, Povitr Sobhent, bhitor sorchem dennem favo kelem. Aplę sonvsari iatrent, hi Povitr Sobha ak’khę prithvęk ek “soddvonnecho sonvskar” (polle LG 48; AG 1) zaunk vavurta ani hea tichea xubh vavrant ticho Sthapnnar Jezu, Povitr Atmeachea sohokaran, tika margdorxonn diit asa. Tachęch ievzonnę pormannem, kaim doskam (decades) pattim, Dusrę Vatikani Vixv Sobhentlean, aichea somazant tichem jivankaria kitem – hachę vixim Povitr Sobhek ek novi zagrutai gavli.
Khorench mhollear, Ad Gentes -- ho Kristi govaikę ani dhormporgottnnę vixim dakhlo Dusrę Vatikani Vixv Sobhen porgottlear hea vorsa challis
vorsam bhortat. Tea bhair, heach vorsa, Bhagevont Fransisk Xavier – hea vhodd misionarachea ani lokpriechea Gőychea Saibachea zolmachea panchvea xekddeacho somarombh ami kortanv. He donui utsovik somarombh amchę Gőychę Povitr Sobhek aplę govaikechea ani dhormporgottnnechea jivankaria voir khôl niall korunk ani chol’lelę iatrechi molavnni korunk khub adarache zaunche!
Hench monant dhorun, hea Novea Gonvllik Vorsa, KRISTI GOVAIKI SOMAZANT - HENCH POROM’ SONVSKARACHEM AVHAN – ho vixoi ami vinchun kaddla. Amkam zalear ugddas astoloch, omor iadichea Juanv Paulu Dusrea Pap Saibachę sfurtę khal, ami gel’lea Gonvllik Vorsa, Novo Somaz Bandun Haddunk, Porom’ Sonvskar Ghorabeank Uzvadd ani Boll –ho vixoi ghetlolo ani, tea adlea vorsa, Porom’ Sonvskar ani Amchem Jivit - hachęr ami niall kel’lo.
Halinchea vorsamnim, Gőychi Povitr Sobha novsornnechim sobar panvlam marit ailea. Tantuntlem ek mhotvachem panvl mhollear, 2002 zal’li Gőychi Dhormprantik Porixôd. Gőychę Povitr Sobhen aichea somazant apli govaiki diunchę khatir khomir zaunk hę Porixoden ek avhan dil’lem asa (p. SDS 37). Porom’ Sonvskarachem-i avhan tench: Kristachea pattlavdaramnim aplem Kristanvponn mondirantuch dakhounchem nhoi, punn tachi porzollit govaiki somazant diunchi mhonn! Ho mhozo-i khotkhotit anvddo ani heach monan ani bhorvanxean, mhonngę, Porom’ Sonvskarachea bollan, Gőychea somazant amchi Kristi govaiki ani dhormporgottnni mottea promannan dischea monan, hi Gonvllik Chitt tumchea hatamnim orpitam.
Porom’ Sonvskar Ani Somazant Kristi Govaiki
Porom’ Sonvskarachę somarombhnnechea xevottak, ‘Vochun ieiat, Kristachę xantin tumkam dhaddtam’ mhonnun iodnik porjęk pattoita. Ten’na sonvsar jivitachea misacho altar zata ani, hę toręn, Misant ami somarombhlam tem somazant jieunk ani chalu dovrunk tench Mis amkam ekę vatten avhan ani dusrę vatten xokti dita.
Jezu mon’xak purai soddvonn diunk ailo. Aplea khursa, mornna ani punorjivontponna vorvim tannem mon’xak khori suttka dili (p. Heb 5:8-10; Rom 6:4; Kol 3:1; Efez 1:7). Bapan apleak hea sonvsarant pattoilo tech porim Jezu, Misachea bolidanantlean, amkam zonn ekleak hea somazant aple govai zaunk pattoita (p. Ju 20:21). “Misacho sevadhorm amkam somajik kariak huskaina zalear Kristachim khebaddam zatolim, karonn To goribam ani tallo nasloleam khatir zhuzlo” (SDS 167; p. DCE 14). Sokol dakhoil’le Misachea Bolidanantle thodde bhag amkam somajik jivitant odik suddsuddit zaunk ut’tejon ditat:
a. Devachem Utor: Ami khasgi ani somajik vaitt nopoit kortoleanv zalear, amkam favo ti dixea asunk zai. Devachem Utor amchea kalliz-monacher uzvadd ghalta ani somazant Kristi totvank ani muleank govaiki diunk amkam nętt dita. Devachea Utrachea ‘ujean’ ani sfurten somazant Kristi govaiki diunchę khatir amchem dan-mon somajik huskean ‘pettlolem’ asunk goroz. Hea khatir, amchea khasgi, kuttumbik ani somudaik jivitant Devachem Utor vachunk, niallunk ani xikunk gorjechem.
b. Jivitachem Somorponn: Devachem Utor vachun-niallun, ami odik ani odik Jezu bhaxen Devak ani peleak bhettlolim mon’xam zaunk pavteleanv. Khursar aplea Bapak kelolem aplea jivitachem bolidan Jezun amkam Porom’ Sonvskarant Unddea ani Soreachę khunnę vorvim sthapun dovorlam. Jezu borobor, Unddea Soreachę khunnentlean, ami-i amchea jivitachem somorponn Bapak kortanv. Porom’ Sonvskarant vantto gheta to monis, Jezu bhaxen, dusreanchea ani somazachea boreponna khatir aplem jivit moddun diunk aito zata. Ani oxem, Nimannea Jevnna somoiar, “toxench tumi-i korchem” (Ju 13:15) – hi Jezun dil’li adnea to apnnaita.
c. Borem Korop, Vaitt Soddop: Devak ani peleak kel’lem jivitachem somorponn ami jivem-tajem dovortoleanv zalear, thambonastana vaittacher zhuz manddun, veta thoim borem kelolea Jezu bhaxen (p. D.I. 10:38) ami borem korit ravunk zai. Porom’ Sonvskarachę survatekuch Hanv Patki uchartana, ‘borem soddun ani vaitt adarun hanvem zaitim patkam keleant’ mhonnun ami khônt porgott’tanv. Borem korop ani vaitt soddop zaunk zai amchea jivitacho dhei. Khorem mhollear, protek mon’xachea ontoskornnant hi soimbik adnea rigloli asach. Odik ani odik mon’xam hi adnea pallunk mukhar sorlelim zalear!
1. Kristi Bhavarti Somazant
Jezun aplem ak’khem jivit, mhonngę, apli xikovnn ani aplo vavr, mon’xachę purai soddvonnę khatir bhettoilem. Izaias provadiachea pustokantlim utram vapddun tannem aplo bhovxik vavr suru kelo (Lk 4:18-19). Dongravelea Provochonnant aplea vavrachi dixea tannem ugti keli (p. Mt 5:3-11). Dublleam, podvi nasloleam, bhairailoleam, hok’k noikarloleam sovem tacho kherit husko aslo.
Ho vavr fuddem vhorunk Jezu az amkam, aplea xisank, apoita. Jezu amkam ‘prithumechem mitt’ ani ‘sonvsaracho uzvadd’ (Mt 5:13-16) zaunk somazant dhaddta. Hea vorvim ami Jezuchim khorim pattlavdaram mhonn sonvsarak disun ietelem (p. SDS 172). Dor ek Kristi bhavarti, Povitr Snana vorvim, Jezuchea tripętt kariant bhageli zata ani, Porom’ Sonvskarachea bollan ani sfurten, mon’xanchę sevek ap-bolidan korunk aito zata (p. DCE 18). Amchę sorvbhonvtim ami nodor marit zalear, veg-vegllę torechim mon’xam ani poristhiti amkam onnbhovunk melltat. Gőyant zaitim amchim Kristi bhav-bhoinnim somajik mollar aplea bhavartak dhiran govaiki ditat. Kristi totvam ani muleam samballun, somazacheam sthitim modem aplo bhavart jieunk tim vavurtat. Hi ek khuxechi khobor!
Bharotachea heram prantamkodde sor kelear, Gőy nhoich xantataien punn arthik udorgotin porzoll’lem amkam dista. Gőykar sonvsaracheam chearui konnxeamnim fankivont zaleat. Gőyant xikloleam mon’xancho ankddo vhodd, poriatonnachea udeog-dhondeant zaiteanchi arthik kopxi sudorlea, zanntteank-opangullank dor mhoineak sorkaracho adar mellta zalear, xallechea bhurgeank tantrik sadhnam gheupak ani goribank gombhir piddank ilaz gheunk sorkarachi mozot favo zata, adi.
Oxem mhonnun, sogllench soroll ani rosroxit asa mhollear fott zateli.
Durdoivan, amchim tornnattim favo tosleô nokreô nam mellun, Gőy soddun vetat. Globalization-a varean Gőycherui guri ghatlea ani ticho porinnam somazant spoxtt zata. Gőychea rajkaronnant boream muleank unni svat asa-xi dista. Sorkari karbharant broxttachar chaluch ani sobar pavtti lonch nastana kamam fuddem vochonant, oxem disun ieta. Ostom’techea sonskrutaianchea proiogam udexim, Gőychę sonskrutaiecher akantachem akromonn ubem zalam. Poriatonnachea udeogan mon’xachem mol borench denvoilam ani udeog vaddounchea nim’tan amchem Gőy hę ani tę bhaxen vikun soddtat.
Dhormik, sonskrutik ani mon’xallim muleam – vhoddilank zanntteank man, ghorcheancho xezareancho husko, adi – vhanvun vetat. Amcheam xikxonnik bandavollimnim nirlobhi monan vavurpachi umed unni zaun, sodpus korpachi ani huxarkaien xikpachi kopxi thoddi zait gelea.
Oslea vatavoronnant amcho provadik avaz mott’tean aikunk ieunk zai. Somazachea veg-vegllea bhagamnim avhanank fuddo korunk amcho provadik vavr hę toren amchean chalu dovrum ietalo:
1.1. Xikxonn: Amchea somazant onitichim rochnnukam moddun, somajik vaittacher add zhuz manddun, vostum ani sthitinchi foddnnixi vo ttika korpachem mon vaddoum-ia. Ani somazant boreponna vixim zagrutai vaddounk, xikxonnachea ghoramnim vidhearteank kherit margdorxonn aschę khatir vavrum-ia.
1.2. Vavr: Koslea-i vavrachem vorteponn ollkhun ghevop bhov mhotvachem. Vavr povitr, kiteak vavr korpi monis povitr. Somazachę udorgoti khatir mon’xak upkarteô vavracheô bandavolli nirmann korunk soglleamnim bharim vavurchem.
1.3. Vevhar: Sogllę udorgoticho xevott mhollear monisuch (p. EA 33). Globalization-a udexim vevhar zata to mon’xak bhairainastana zaunk zai (p. EA 39). Vevhar dhondeant soglleam basamnim noitik dhei (moral principles) samballum-ia.
1.4. Rajkaronn: Rajkaronn protek mon’xacho husko ani zobabdari zaunk zai. Somazachea boreponna khatir rajkaronn nitoll korunk soglleamnim thokos gheuncho. Nitivont ani sotevont fuddari sodunk, nivddun haddunk ani, uprant, tim koxim vavurtat tacher tabo dovrunk protek nagrikak ek vhodd avhan. “Niti pormannem cholona tem raj nagovnneanchem raj” (Bhag. Agustin).
1.5. Sonskrutai: Veg-vegllea bhonvddekaranchea sonskrutaiam modem amchę sonskrutaiechi osmitai ami samballunk gorjechem. Tor lozonastanam tichi udorgot korunk ami proitn korche.
1.6. Poriatonn: Faido komaupachea natean, vevsaikuch nhoi punn odik mon’xall poriatonna udexim Gőychem nanv rakhum-ia.
Thoddkean, amcho somaz broxttacharachea chopkeant itlo gul asa-so dista ki sompeponnim tantunt revddon konnachean-ui hea asuracho gulam’ zaum ieta. Tea khatir, amchea ghoramnim, xalle-kolejimnim ani doton’nichea vorgamnim ekę kherit bhaxen muleanchi xikovnn aschi ani teanch muleam pormannem jieunk kherit bhar gheuncho mhonn vinoitam.
2. Kristi Ghorabo Somazant
Mon’xachea jivitachi survat ani xevott chodd korun ghorabeantuch. Ghorabo mhollear somazacho mullavo khônn. Monis ievjita ani manddun haddta titlem-i aplea ghorabeach khatir mhollear zata. Borę bhaxen ani Kristi monan manddun haddlolea ghorabeache vangddi fuddarak bore ghorabe bandunk pavtat.
Povitr Sobheche dakhle ghorabeak ‘Ghorchi Povitr Sobha’ (LG 11) ani ‘odik mon’xall zaunchi xalla’ (FC 21) mhonn pachartat. Ghorabeant monis odik mon’xall zaun somazant doiallai posraunk xikta. Kuttumbik muleancho samball asot zalear, mhonngę, ghorabeant vęll sarop, borobor magnnem korop, eka-mekak man divop, piddestank-zanntteank maia vanttop, sotan ani xantin jievop – hem sogllem asot zalear, somaz novo-tazo zata ani Devachem asnnem odik porzollta.
Amchea Gőyant kuttumbik jivitak ozun-ui mol asa mhonn Devak argam dium-ia. Ghorabeant xist samballpa khatir bhurgeank veg-vegllim kamam vanttun ghaltat. Ghorchim mon’xam eka-mekachea huskean jietat. Zaitea bhasamnim ami xezareank pavtanv. Dusrea ghorabeanchea boreponnachem amkam poddlelem asa. Amchea ghorabeamnim vhoddilank man ozun samball’lolo dixtti poddta. Zorui ken’na-ken’na ttanv-ttinv zata, torui eka ghorabeachim vangddi ekamekachea ekcharan ani maiemogan jieunk vavurtat. Vaittponn ani vegllochar pois dovrunk ghorabe zagrutaien zaite upai ghetat.
Itlem sogott boreponn amchea kuttumbamnim dixtti poddta mhonnun amchean hat kovllun ravunk zaina. Dor ekę soteataięk (reality) don bazu asat. Oxem astam, amchea ghorabeancher khub torenchim tufanam-i bi uprastat:
Soglleakuch khandakhand dhanvpachem mon (spirit of competition) upraslam. Mhozo xezari korta tache poros hanvem korchem ani oxem taka haroicho – oslem mon amchea ghorabeamnim bhitor sorun, ekach ghorabeant porean ekamekak haroupachem mon vaddot asa ani hę toren amche ghorabe futtunk lagleat. Avoi-bapaicho mog bhurgeacho hok’k, punn hea hok’kachi beporva zait veta. Mon’xa-kuddichea povitrponnachem mol unnem zait veta titli bemoriad vaddot veta. Chintnamnim ani kornneamnim lingi dadoskai sodop atam sonvoiechem koxem zalam. Bail mon’xak ani bhurgeak unnea manan lekhtat. Poixeancho nasdhus korun vostu ghevop ani
hacho show korop – hi-i chal atam odik ani odik vaddot gelea. Gungi vokdam, naikinnponn, bebdikai, bhurgeam thaim lingi bhog, bail-bhurgeacho gorb bhair uddovop – oslea vaittamnim amchea ghorabeamnim rig ghetlea.
Amche ghorabe mon’xall ani Kristi akarnnecheô xalla zatoleô zalear amchi chal ami zaitich bodlunk zai. Hę babtint ami kherit bhaxen prochar modheomanchea adharan kuttumba add kolponam ximpddaitat tacher zobordosten nixedh marunk bhov gorjechem.
Amcho provadik ulo gazoit, amchea kuttumbam udexim ghoddta tę bhaxen somazant Kristi muleam vistarunk amcho usko ani zobabdari. Ho vavr chalu dovorpak amchea ghorabeanchea thoddea bhagancher lokx ghalum-ia:
2.1. Jivitak man: Jivit Deva koddsun ieta mhonnttoch tem povitr. “Tumcheô kuddi Povitr Atmeachem mondir” (1 Kor 6:19). Hea adhunik kallar amchea kuddink manan lekhun, jivitachę sonskrutaieche dut zaunchem avhan apnnaum-ia. Addeche upai gheun zolm bondi ani gorbhpat korop Devachę manddavollicher add mhonn monant rigoum-ia. Sogllę torechem jivit (opangull, zannttem, monan zodd, adi) samballunk hatbhar ghalum-ia.
2.2. Ghorabeant ekvott: Ghorant ekamekak mogan lekhop, som’jikaien bhogsop, vell divop, manun ghevop, adi, ghorabeacho ekvott samballtat. Ho ekvott magnneantlean thir zata. Lognni jivitant khandakhand dhanvpachem mon soddun, ghov-bailen ekmonan bharim vavurchem.
2.3 Ostoreank man: Ostoręk vavrachi odik sokti asa. Ti xikli zait, ak’kho ghorabo xikxit zata ani ghorabeant ghov-bailę modem Devan rochlolem eksarkeponn samballunk odik sompem zata. Oslę gotint, ghorabeak lagu zatele proxnn ani tharav ghov bail ekmonan gheunk pavtat. Hea monan ani Kristi totvam pormannem, ostoreancheô sonstha ghoddun tankam odik sokti ani man melloun gheunk somazan iotn korche.
Thoddea utramnim, eka ghorabeant borea muleank veng marun jietat ten’nach khoro sontos utpon zata. Oslea ghorabeancho dom’dom xezareank pavta. Hę toren, “tuzo mog kortai tosoch peleacho korcho” (Lk 10:27b) -- hi Jezuchi adnea ami jivi dovortanv. Amchę sorvbhonvtim konn gorib ani gorjevont asat tankam sodun kaddum-ia. Poileô vostu poileô dovrun, amche kuttumb Povitr Ghorabea sarkhe korunk vavrum-ia.
3. Somazant Kristi Somudai
Povitr Snana vorvim ami Kristachea Mornna ani Punorjivontponnachea Ghuttant bhitor sorleanv ani tachę Guddhart Kuddiche sandhe zaleanv. Hi Kristachi Kudd ghott-mozbut zatoli zalear, ami tichea sandheamnim somazachea veg-vegllea vattharamnim amchea Kristi apovnneak, mhonngę, bhagevontponnachea apovnneak sakxi diunk zai. Amam soglleank povitr zaunk apoileant zalear (p. Efez 1:4; 1 Tes 4:3; LG 39-42; CL 16-17), hea apovnneak sobta toslem jivit amchea somudaiamnim-i bi dixtti poddunk zai. Kristachim poilim pattlavdaram aplea somudaiamnim hem bhagevontponnachem apovnnem jieunk vavurtalim. “Tim Dhormdutanchi xikovnn gheunk, bhavponnacho ektar samballunk, toxench Unddeachę môddnnent ani magnneamnim vantto gheunk kodinch chukonaslim” (D.I. 2: 42). Oxem, ek khoro mogacho somudai bandunk tim thokôs ghetalim ani hę toren Jezuchea Punorjivontponnacho porzôll aplea kallailea lokak pavoitalim.
Nimnnea vis xekddeam pottim, Kristachea pattlavdaramnim – khorem mhollear, xelliamnim toxem gonvlleamnim -- somaz novsorpacho boro vavr chalu dovorla. Amcheach dhormprantant, xikxonnik ani bholaikechea mollar, Povitr Sobhen khub vavr kela. Dublleank ani somazan bhairailoleank mozot korunk zaitea firgozamnim gonvllik panvlam marleant. Somajik proxnnam voir aplem dhoronn spoxtt sangunk zaum xelliô zaum gonvlli fattim ravunk nam. Povitr Sobhen zagrutai samballun, lokak zaitea chukichea kaideam babtint adim fuddench xiddkaun, zhuzunk pasun fuddakar dila. Ani goroz thoim, somaz novo korunk sorkara vangdda ti vavurlea.
Dusrea ordhan, amchea somazacher nodor bhonvddailear, vegim-vegim giręst zaunchę axen mon’xamnim poriavoronnachem nisontton kel’lem dista, prochar modheomam udexim lingi upeogacho orth bodol’la, goribanchi poristhiti odik bigoddlea, zanntteank-piddestank ojeachea natean lekhtat, bailanchę protixttęcher akromonnam vaddun, tankam favo ti surokxa mellona, bhurgeanchem sadheponn chorun, tancher dhondo choloitat, veta thoim choriô ani krimi ani, dhormachea nanvan porean, maramari ani zhuzam. Eka utran, jivitachę sonskrutaiecher zaitea jin’sanchi zobordosti kel’li dixtti poddta.
Osli kallki poristhiti bodlunk ani ek novo somaz amchę modem upzounk chodd-xem amchea loukik bhav-bhoinnincheach hatant asa. Povitr Snana ani Thiravnnę Sonvskara vorvim tankam Jezuchea Provadik, Iodniki ani Raiall/Gonvllik – hea tripętt kariant vantto mell’la. Oxem astam, “tanchea vauracho vatthar vhôdd, mhonngę, rajkornnik, arthik, udeogi, xikxonnik, sompork kolecheam ani khellacheam vattharamnim” (EA 45) tannim ek novo somaz bandun haddunk iotn korunk zai. Hę toren tim hea jogant Devachem Raj sthapunk tankam apovnnem asa tem palltat (p. LG 31).
Hea vegllea vattharamnim novsornni ani nit haddpacho vavr rajkoronn choloiteleanchi zobabdari mhonn chintun ami ghoddię pattim ravleanv. Punn, borem korun pollelear, ti amchi-i zobabdari. Kiteak somajik nit amchea bhavartachę porgottnnecho ek mullavo bhag (p. Sonvsarant Nit, 1971 vorsa zal’lę Bispanchę Porixodecho Sondęx, 7). Hakach lagun, onit utpon kortat ani mon’xachi pratixtta mostitat tosleô rochnnukô moddun uddounk ami soglleamnim vavrunk zai. Oslę toren amcho somaz sudraun, amcho Kristi bhavart amchean puraien jieunk zatolo.
Hea vavrak ami Povitr Atmeachea bollan dhiradik panvlam ubharum-ia. Tor ami soglleamnim, bhov korun loukik bhavarteamnim, somazant amchem karia pallchę khatir avhanam ubim zatat tim ami svikarchim:
3.1. Kristi bhavartachem thirponn: Ami Jezuchim pattlavdaram hea sonvsarant tachea totvank ani muleank govai ditoleanv zalear, amchea bhavartant ami thir ani ghott asunk goroz. Hea khatir, amchea bhavartachi purai ollokh ani Jezucho khaxelo ani somudaik onnbhov gheun, hoch bhavart ami kholaunk zai (p. CL 57; EA 45).
3.2. Somajik poristhitinchi purai ollokh: Amchea somazant Devachem Raj ami sthaptoleanv zalear, somajik poristhitinchi purai ollokh amkam asunk zai. Ten’nach ki amchea bhavartacho uzvadd tea-tea somajik gorzamnim ani poristhitimnim ghalun, amchean somaz probhavan novsorunk zatolo.
3.3. Novo Somaz bandop: Sogllę somajik udorgoticho hetu ani xevott mhollear monisuch. Somazant mon’xak vaittak poddta tem nopoit korunk ani mon’xa-jivitacho samball korunk amcho provadik tallo ubarum-ia. Khorem mhollear, voir dil’lea karonnank lagun, vaittacheô bandavolli ani ievzonneô moddun uddounk amchi soglleanchi, punn kherit bhaxen loukik bhavarteanchi, zobabdari ani kaido.
Thoddkean, amchea somazant Kristachem asnnem dakholl zatolem zalear, teach Kristachea pattlavdarancher dhorlolem asa. Somazant sogllea bhagamnim novsornni haddpacho vavr mon laun korum-ia. Amcho bhavart somazant odikuch hajir korunk amchea loukik bhavarteamnim zoran vavurchem mhonn khaltikaien ulo martam.
4. Kristi Jivit Ani Somazantlea Veglleam Dhormancheam Mon’xam Sovem Sombond
Dusrę Vatikani Vixv Sobhę uprant Povitr Sobhechea jivitant ek novem varem bhitor sorlem. Povitr Sobhen dusream dhormam sovem odik modurai ani vixall mon vengoilem ani Kristi dhorm vegllea sonskrutaiam udexim odik girest ani okhondd zala mhonn mandun ghetlem. Hę toren, her dhormanchea mon’xankodde sonvad korunk marog ugte kele.
Hęch nodren, dusrea bhavartanchim amchim bhav-bhoinnim vegllea bhasamnim sotachi vatt choltat ani tanchea bhavartant xubhvortomanachim biam asat mhonn Povitr Sobhen mandun ghetlem (p. LG 16). Juanv Paulu II Pap Saiban sogllea dhormanchea vhoddilam sangata magnnem korpachi bori sonvoi Povitr Sobhent bhitor kaddli. Hea amchea bhoinni-bhavam sovem jivitacho, kariacho, dhormik onnbhovacho ani magnneacho sonvad amchean mukhar vhorunk zata mhonn Gőychę Dhormprantik Porixoden amkam ugddas kela (p. SDS 192).
Khorem mhollear, bhurgim kosloch bhed nastana xallamnim veg-vegllea dhormanchea bhurgeam kodde misoll zatat. Vavra zagear, konn khoinchea dhormacho tem polle nastana bhoinni-bhav koxim ami vagtanv. Gőychi ek osmitai mhollear, hanga veg-veglle dhorm sodanch borea sombondan ani som’zutan jieleat.
Punn, dusrę vatten – ami manun gheunk favo -- amkam dusrea dhormanchi unni ollokh asa. Ani haka lagun, hanga-thoim dhormam modem goir somoz uprasta ten’na, sombond matxe dil zatat. Ten’na, rajkornnik pokx, ap-apnnak motam melloun gheun, dusream pokxam voir prodhanponn cholounchę khatir, hę amchę osoktaiecho ani unnavacho faido kaddtat. Hę toren, dusream bhavartanchea mon’xam sovem dubhavan ani bhirantin vagun, ami amchench jivit avghodd kelam. Oslea dubhavak ani bhirantik lagun, amchę modem dhormachea nanvan zhogddim-zhuzam pasun utpon zaleant.
Hi vaitt poristhiti nopoit korunk ani amchę modem ontor-dhormik sombond ghott korunk amchean sokol dil’le upai gheum-ietale:
4.1. Ollôkh kholaun: Ek-eka dhormachi girestkai aplea veglleponnant thavi zata. Hea veglleponnachi ollôkh amkam ugti zata titli amchean eka-meka sovem odik moduraien ani som’zutan jieunk zata. Dusrea dhormanchi amkam odik ollôkh mell’li zalear, dhorma udexim chukichi xikovnn diun duspott kortoleancheô manddneô amchean nirfoll korum ietaleô.
4.2. Sonvad vaddoun: Jezu Krist aplo Soddvonnar mhonn sotmantat punn Katolk Sobhent nant team bhoinni-bhavam sangata dhormik onnbhovacho sonvad poilo ghôddcho. Ani amchę modem aslolea vegllea dhormanchea pattlavdaram lagim ani Devachem astitv nakartat tanchę lagim porean jivitacho, kariacho ani magnneacho sonvad vaddoun, dubhavachim ani bhirantichim kupam ami poisavunk favo.
4.3. Porbô somarombhun: Amchea raxttrik disam vo sogllim somarombhtat team porbam vo dhormik porbam somoiar ontor-dhormik magnnea riti addauncheô. Heam ritinchę toiarent toxem somarombhant soglleancho hatbhar ascho.
4.4. Mon’xall Somudaiô bandun: Amchea jivitachę vagnnukentlean Devachea Rajeachi bori khobor vanttun, lhan mon’xall somudaiô nirmann korunk amchea Kristi bhavartachem anik ek avhan. Tor xanticher ani niticher attaploleô somudaiô rochun haddun, khoinsorui dhormak lagun zhogddim suru zalim zalear, xantichem vatavoronn portun nirmann korunk ani ap-apli mon’xall somudai oslea vaittak zulum’ poddona zaunk soglleamnim vavurchem. Ho vavr kherit bhaxen amcheam vaddeamnim posrot vecho.
Eka utran, amcheam somajik proxnnamnim dhormancho bhed korinastanam, punn, ekach desachim nagrikam koxim, somazachea boreponna khatir eka-mekachea adharan vavrum-ia.
Somarop
Opurbaiechea bhoinni-bhavamnô, somazant amchea Kristi bhavartachi govaiki diunk Porom’ Sonvskar amkam thambonastana avhanam manddta. Teach Porom’ Sonvskarachea bollan ani dhiran ami soglleamnim heam avhanank fuddo korcho mhonnun hi Gonvllik Chitt tumkam hanvem mogan boroilea.
Somazant amchea bhoinni-bhavamnim Kristak govaiki urben diunchi mhonn amchea Dhormprantachem Somazant Niti Ani Xanti Khatir Monddoll (Council for Social Justice and Peace) zaiteôch kariavolli ghoddun haddta. Amchea Gőychea somazan bhurgeam-bailam tthaim, poriatonna ani poriavoronna vixim, kam’daranchea ani udeog dhondeachea proxnnam vixim, adi, choturaien ani som’jikaien vagunk hem Mondoll zaitę umedin vavurta. Hea amchea Dhormprantik Monddoll-achea vavra bodol ami amchi khuxalkai porgott’tanv.
1971 vorsa ‘Sonvsarant Nit’ hea vixoi-a khal Bispanchi Porixod zali tantunt amcheam Bispamnim niti khatir vavr korop ani sonvsar novsorpachea vavrant bhag ghevop, ho Kristi bhavartacho ek mukhel bhag mhonn spoxtt porgottlem. Oxem zalear, somazant novsornni haddpacho vavr Kristi bhavartak addecho nhoi punn mullacho. Ho usko Gőychę Dhormprantik Porixoden 2002 vorsa hea utramnim novean gazoilo: “oxem astanam somajik nit amchea bhavartachę porgottnecho sompurn bhag ozun zauncho asa” (SDS 177).
Somazant nit vistarunk vavurtat team soglleam bhoinni-bhavank amchi vhodd xabaski! Zaitę pavtti oniticher zhuztat ten’na goir somoz nirmann korun borea vavracher kallim khotam ghalpache proitn chalu astat tea vixim soglleamnim chotur raunchem mhonn xiddkaitam. Ani Povitr Sobhechim vangddi somajik oniticher nixedh marpachea vavrant sodanch poilim aschim mhonn mhozo anvddo.
Somazant bhairailoleank ani cheploleank amchea kallzamnim kherit zago korum-ia. Goribank ani konixttaięk sampoddleant tanchę sovem amchea gonvllik kariavollimnim husko dakhoum-ia. Amchea Kristi bhavarteamnim, odik korun loukikamnim, somazachea veg-vegllea bhagamnim misoll zaun, te bhag povitr korche mhonn hanv monantsun axetam.
Hę toren amchea somazant Kristak govai diupacho vavr mottea nettan fuddem vechę khatir, protek firgojent Firgoz Somajik Prexitai Manch (Parish Social Apostolate Forum) ghoddun haddunk soglleancho husko ani bhar zaum-di. Ap-aplę firgojent ho Manch ghoddunk na zalear, thoim to nirmann korunk zonn eklean apli zababdari koxi mandun gheunchi mhonn vinoitam.
Somazant ghňddtat team ghoddnneam vixim zagrut ravun, goroz thoim nixedh marun, oniticheô bandavolli moddun ani chollvollink porean survat diun, Gőychę Povitr Sobhen Porom’ Sonvskarachem avhan gombirtaien ani umedin gheunchem ani hę toren aplo bhavart bhorten ani khatren ti jieunk panvchi mhonn mhoji khôl axa ani sopon.
Hem sopon sakar korunk Ankvar Maria amchi sorginchi Avoi amchea jivitachę iatrent amkam sangat korum. Bhagevont Fransisk Xavier, Misanvancho Askari ani Bhoktivont Juze Vaz, amchea Dhormprantacho Askari, aplea kallzamnim goribancho, sosteleancho, osadd poddloleancho ani dusrea dhormanchea pattlavdarancho husko gheun jiele ani vavurle. Tanchea jivitachi sfurti gheun, ami-i aichea kallar Povitr Sobhechea huskeache kalljidar govai zaum-ia.
Tumam somestancher Porom’ Sonvskaracho subham’ axirvad denvum mhonn magtam.
Arsebispachem Ghor, Ponnję, Gôy, Maiachi 25, 2006.
(+ Filipe Neri Ferrăo)
Gőy - Damanvcho Arsebisp
VAPURLOLE DAKHLE
A.G. Ad Gentes
C.L. Christifideles Laici
D.C.E. Deus Caritas Est
E.A. Ecclesia in Asia
F.C. Familiaris Consortio
L.G. Lumen Gentium
S.D.S. Statement of the Diocesan Synod 2002